Η ναξιακή σμύριδα υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα ελληνικά ορυκτά για μια μεγάλη περίοδο. Η Νάξος αποτελεί ουσιαστικά τη μοναδική σμυριδοπαραγωγό περιοχή της Ευρώπης. Τα σμυριδοφόρα κοιτάσματα του νησιού βρίσκονται στο βορειοανατολικό ορεινό τμήμα της Νάξου, γύρω από τα χωριά Απείρανθος και Κόρωνος. Η σμύριδα ήταν γνωστή ήδη από την Αρχαιότητα, όπως μαρτυρούν αρχαιολογικά ευρήματα (σμυριδόλιθοι) από την κεντρική Νάξο. Ως την Ελληνική Επανάσταση βρισκόταν υπό κοινοτικό έλεγχο και το εμπόριό της άκμαζε.
Τα σμυριδωρυχεία της Νάξου ανήκαν στο Ελληνικό Δημόσιο από το 1852, το οποίο εκχώρησε στους κατοίκους των χωριών Απείρανθος, Κόρωνος και Σκαδό το προνόμιο εκμετάλλευσης της σμύριδας, με την υποχρέωση να την παραδίδουν αποκλειστικά στο Δημόσιο. Οι σμυριδεργάτες εξόρυσσαν τη σμύριδα κατασκευάζοντας σήραγγες βάθους 50-250 μέτρων. Ενδεικτικά, το 1913-1914 εργάζονταν πάνω από 1.000 εργάτες (περίπου 500 στα υπόγεια) στα εθνικά ορυχεία σμύριδας της Νάξου.
Η ασυνήθιστη σχέση κράτους και σμυριδωρυκτών, ο ανταγωνισμός της μικρασιατικής σμύριδας (από το 1847), η εφεύρεση της τεχνητής (1890), και το υψηλό κόστος εξόρυξης και μεταφοράς του μεταλλεύματος οδήγησαν τη ναξιακή σμύριδα σε παρακμή. Σήμερα η παραγωγή της είναι υποτυπώδης.
Ο εναέριος σιδηρόδρομος
Την περίοδο 1926-1929 κατασκευάστηκε ο εναέριος σιδηρόδρομος για τη μεταφορά της σμύριδας από τον τόπο εξόρυξης στον τόπο φόρτωσής της. Ο εναέριος ξεκίνησε να λειτουργεί το 1930 και είναι ένα δίκτυο που αποτελείται από 72 πυλώνες, βαγονέτα, εγκαταστάσεις φόρτωσης, μηχανοστάσια, αποθήκες υλικού, εγκαταστάσεις φόρτωσης κτλ. Ο εναέριος αυτός είναι από τους ελάχιστους που σώζονται στην Ελλάδα. Λειτούργησε ως το 1978, οπότε και καταργήθηκε ως αντιοικονομικός για να αντικατασταθεί από φορτηγά αυτοκίνητα.
Τα σμυριδωρυχεία της Νάξου αποτελούν μνημεία της σύγχρονης βιομηχανικής ιστορίας της χώρας μας και έχουν κηρυχθεί διατηρητέα από το υπουργείο Πολιτισμού.
Πηγή: ΙΜΕ (Μαρία Μαυροειδή)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου