Κυκλώνες ΙΙ

4. Πώς δημιουργούνται οι τροπικοί κυκλώνες στον Ατλαντικό;
H μεγάλη διαφορά της θερμοκρασίας - μεταξύ της ζεστής Σαχάρας και της σχετικά ψυχρότερης θαλάσσιας περιοχής του Κόλπου της Γουινέας - δημιουργεί κυματισμούς στην ατμόσφαιρα στην περιοχή του Πράσινου Ακρωτηρίου (σχήμα 3), οι οποίοι ταξιδεύουν μαζί με τους αληγείς ανέμους από τα ανατολικά προς τα δυτικά, με κατεύθυνση προς την Καραϊβική. Κάθε χρόνο από τον Μάιο ως και τον Οκτώβριο και με περίοδο τεσσάρων ημερών δημιουργούνται περίπου 60 τέτοιοι κυματισμοί, από τους οποίους το πολύ πέντε εξελίσσονται σε τροπικούς κυκλώνες (μέσος όρος δύο).
Οι συνθήκες που πρέπει να υπάρχουν για να αναπτυχθεί ένας κυκλώνας (σχήμα 4) είναι:
1. Θερμοκρασία θάλασσας μεγαλύτερη των 26,5 βαθμών Κελσίου (80 βαθμοί F) και σε βάθος μεγαλύτερο των 50 μέτρων.
2. Μεγάλη πτώση της θερμοκρασίας στην ατμόσφαιρα καθ' ύψος.
3. Αυξημένα ποσά υγρασίας στη μέση τροπόσφαιρα (στα 5 km).
4. Απόσταση τουλάχιστον 500 km από τον Ισημερινό.
5. Να μην υπάρχουν μεγάλες διαφορές της έντασης του ανέμου καθ' ύψος (wind shear) και οι διαφορές αυτές να είναι μικρότερες των 20 kts.
6. H πίεση στο μάτι του κυκλώνα να είναι μικρότερη από 980 mbar.
5. Από πότε έχουν ονόματα οι κυκλώνες; Τι ονόματα θα χρησιμοποιηθούν στο μέλλον;
H πρώτη χρήση ονομασίας ενός κυκλώνα έγινε από αυστραλούς μετεωρολόγους στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Μέχρι και τον B´ Παγκόσμιο Πόλεμο οι αμερικανοί μετεωρολόγοι έδιναν γυναικεία ονόματα (των γυναικών τους ή των φιλενάδων τους) όπως αναφέρουν οι Glen και Miller.
Από το 1950 ως το 1952 οι κυκλώνες του Βόρειου Ατλαντικού πήραν ονόματα από το φωνητικό αλφάβητο (Able-Baker-Charlie...) αλλά από το 1953 ως το 1979 ξαναχρησιμοποιήθηκαν γυναικεία ονόματα.
Από το 1979 ο WHO (Διεθνής Μετεωρολογικός Οργανισμός) και η NWS (Αμερικανική Μετεωρολογική Υπηρεσία) έδωσαν μεικτές ονομασίες.
Διαφοροποιήσεις υπήρξαν και σε άλλες περιοχές. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι στους ασιατικούς κυκλώνες από το 2000 και μετά χρησιμοποιούνται ονόματα λουλουδιών, ζώων, πουλιών κ.ά., ενώ στον Νότιο Ινδικό ωκεανό δεν γίνεται χρήση ονομάτων. Στην Αυστραλία από το 1975 δίδονται ανδρικά και γυναικεία ονόματα.
Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ονόματα κυκλώνων που προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές δεν ξαναχρησιμοποιούνται, προφανώς για να μη δημιουργείται σύγχυση ή ακόμη να μη γίνεται σύγκριση με τις καταστροφές που είχαν προκληθεί κατά το παρελθόν.
6. Από πού προήλθε η ονομασία hurricane; Μπορούμε να μειώσουμε την έντασή τους;
H ονομασία hurricane προέρχεται από τη λέξη «Hurican» που ήταν ο θεός των δαιμόνων της Καραϊβικής και το όνομα δόθηκε από τους Μάγια. Αλλες ονομασίες είναι: foracan, foracane, furacana, furacane, furicane, furicano, haracana, harauncana, haraucane, harou-cana, harrycain, haura-cane, haurachana, herican, hericane, hericano, herocane, herricao, herycano, heuricane, hiracano, hirecano, hurac[s]n, huracano, hurican, hurleblast, hurlecan, hurlecano, hurlicano, hurrican, hurricano, hyrracano, urycan, hyrricano, jimmycane, oraucan, uracan, uracano.
Με το πρόγραμμα Stormfury και για περίπου δύο δεκαετίες η αμερικανική κυβέρνηση προσπάθησε να εξασθενήσει τους κυκλώνες Esther (1961), Beulah (1963), Debbie (1969) ψεκάζοντας μέρος τους με ιωδιούχο άργυρο. Τα αποτελέσματα όμως δεν ήταν ικανοποιητικά και στις αρχές της δεκαετίας του '80 το πρόγραμμα σταμάτησε.
Αλλες προσπάθειες έγιναν ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες καθοδικών κινήσεων πάνω από την επιφάνεια των ωκεανών ή για τη μείωση των ποσών της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας με την καύση παραγώγων του άνθρακα, αλλά και πάλι δεν υπήρξαν ικανοποιητικά αποτελέσματα.
Κείμενο : Ο κ. Θεόδωρος Κολυδάς
Μαθηματικός-μετεωρολόγος της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας.
Πηγή : Το ΒΗΜΑ, 04/09/2005