Η μεγαλύτερη θαλάσσια χωματερή του κόσμου

Τεράστιες ποσότητες «κατακερματισμένων» πλαστικών απορριμμάτων πλημμύρισαν τον Ειρηνικό Ωκεανό
Reuters
Πανιά για τον Βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό άνοιξαν Αμερικανοί ωκεανολόγοι, με στόχο να πραγματοποιήσουν στη θαλάσσια περιοχή σημαντικές έρευνες. Παραδόξως, δεν πρόκειται να μελετήσουν φαινόμενα που εξάπτουν τη φαντασία μας, μικροσκοπικά είδη ψαριών ή μορφές ζωής που «απαντώνται» σε μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας. Στο επίκεντρο της έρευνάς τους θα βρεθεί κάτι ταπεινό όσο και σύνηθες: δηλαδή σκουπίδια, τεράστιες ποσότητες «κατακερματισμένων» πλαστικών απορριμμάτων.
Οι Αμερικανοί ερευνητές θα επισκεφθούν και θα μελετήσουν τη λεγόμενη «Μεγάλη Χωματερή του Ειρηνικού Ωκεανού», μια πελώρια υδάτινη έκταση εκατοντάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων, η οποία καλύπτεται από επίσης εκατοντάδες εκατομμύρια μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού.
H αποστολή
Το ερευνητικό σκάφος, που μεταφέρει ομάδα τριάντα επιστημόνων, τεχνικών και το πλήρωμα, απέπλευσε την περασμένη Κυριακή. Το ταξίδι του στον (διόλου ονειρεμένο) προορισμό του αναμένεται να διαρκέσει τρεις εβδομάδες. Την αποστολή οργάνωσε το Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας «Σκριπς» του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας.
Η επιστημονική αποστολή φιλοδοξεί να δώσει απαντήσεις σε πληθώρα ερωτημάτων, όπως, για παράδειγμα, ποια είναι συνολικά η ποσότητα των απειροελάχιστων κομματιών πλαστικού που συγκεντρώνονται σε αυτή τη θαλάσσια έκταση, η οποία είναι γνωστή στους επιστήμονες ως «Δίνη του Βόρειου Ειρηνικού Ωκεανού». Επίσης, οι ειδικοί θα προσπαθήσουν να ανακαλύψουν με ποιον τρόπο «διαχέεται» αυτό το υλικό στον χώρο και τελικά πώς και πόσο επηρεάζει τη θαλάσσια ζωή.
Εκατοντάδες χιλιόμετρα
Ολα τα κομμάτια πλαστικού που καταλήγουν σε αυτήν την τεράστια θαλάσσια περιοχή συγκεντρώνονται από τα κυκλικά ρεύματα και κινούνται με τη φορά των δεικτών του ρολογιού. Τελικά, εξαιτίας της κίνησής τους, συγκλίνουν σε μια ζώνη με οβάλ σχήμα και διάμετρο εκατοντάδων χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από τα νησιά της Χαβάης έως την Ιαπωνία για να φτάσει τελικά στην δυτική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στο επιστημονικό μικροσκόπιο θα βρεθούν κατά κύριο λόγο διάφοροι θαλάσσιοι μικροοργανισμοί, όπως είναι το πλαγκτόν, μικρά ψάρια και πτηνά.
Οι ερευνητές θέλουν να μελετήσουν τι ακριβώς συμβαίνει στην περιοχή με τα πλαστικά απορρίμματα γιατί διακατέχονται από μεγάλη ανησυχία για τις συνέπειες που αυτά έχουν κατά κύριο λόγο στα μικρά πλάσματα που ζουν εκεί και βρίσκονται στη βάση της διατροφικής αλυσίδας, εξηγεί ο Μπομπ Νοξ, αναπληρωτής διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο «Σκριπς».
Το ωκεανογραφικό σκάφος New Horizon έχει μήκος 52 μέτρα και είναι εξοπλισμένο με τα πια σύγχρονα όργανα που θα επιτρέψουν την έρευνα του φαινομένου. Ωστόσο, οι ερευνητές θα συλλέξουν και πολλά δείγματα για να πραγματοποιήσουν περαιτέρω μελέτες στο εργαστήριο του Ινστιτούτου.
Η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει ελάχιστα για το ακριβές μέγεθος αυτής της ωκεάνιας χωματερής, άλλωστε εντοπίστηκε τυχαία από ψαράδες μόλις πριν από μερικά χρόνια.
Κάτω από την επιφάνεια
Τα μεγάλα κομμάτια πλαστικού, τα οποία είναι ορατά από αρκετή απόσταση, όπως π.χ. όταν κάποιος στέκεται στο κατάστρωμα ενός σκάφους, είναι πολύ λίγα και οι αποστάσεις ανάμεσά τους είναι μεγάλες. Τα περισσότερα απορρίμματα εδώ, όπως προαναφέρθηκε, δεν είναι παρά πολύ μικρά τεμάχια πλαστικού που είτε επιπλέουν είτε βρίσκονται ακριβώς κάτω από την επιφάνεια των υδάτων, άρα δεν είναι εύκολο να εντοπισθούν από αεροσκάφη ή δορυφόρους. Επίσης, αυτή η υδάτινη και τόσο ιδιόμορφη χωματερή διαρκώς μετακινείται.
Σε πολλές περιπτώσεις φτάνει ακόμα και σε αποστάσεις πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων τόσο προς βορρά όσο και προς νότο, αναλόγως της εποχής του έτους. Μάλιστα, κατά τις περιόδους που οι θερμοκρασίες των υδάτων είναι ιδιαίτερα υψηλές (όπως συμβαίνει λόγω του φαινομένου Ελ Νίνιο) η μάζα των πλαστικών απορριμμάτων μπορεί να φτάσει πολύ νοτιότερα, αναφέρει η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανολογικών και Ατμοσφαιρικών Μελετών των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πέρα, όμως, από τις ζημίες που η συγκέντρωση των πλαστικών μπορεί να προκαλέσει στα θαλάσσια οικοσυστήματα, η αποστολή των Αμερικανών επιστημόνων θα προσπαθήσει να βρει κατά πόσον τα μικρά τεμάχια πλαστικού μεταφέρουν άλλους ρυπογόνους παράγοντες, όπως διάφορα παρασιτοκτόνα.
Επίσης θα μελετηθεί αν οι μικροοργανισμοί που συνήθως αναπτύσσονται πάνω στα μικρά κομμάτια πλαστικού μπορούν να μεταφερθούν πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο προέλευσής τους και να θέσουν σε κίνδυνο άλλες μορφές ζωής στον τόπο όπου θα καταλήξουν.
Θαλασσοπούλια «τρέφονται» και με αναπτήρες
Το πλαστικό «πνίγει» ωκεανούς και θάλασσες, και βέβαια το πρόβλημα της ρύπανσης των υδάτων από τα πλαστικά που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή ζωή δεν είναι καινούργιο, καθώς εμφανίστηκε με ιδιαίτερη οξύτητα από τη δεκαετία του 1990.
Ωστόσο, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ακόμα δεν είδαμε τα χειρότερα. Χαρακτηριστικά, η τελευταία μελέτη που έγινε το 2001 έδειξε ότι ο μέσος Αμερικανός χρησιμοποιεί κάθε χρόνο 111,5 κιλά πλαστικών, ενώ σύμφωνα με τις βιομηχανίες που κατασκευάζουν πλαστικές συσκευασίες, η χρήση αυτού του υλικού θα αυξηθεί και έως τα τέλη της δεκαετίας (φέτος δηλαδή) θα φτάσει τα 163 κιλά «κατά κεφαλήν».
Ομως, ακριβώς οι ιδιότητες του πλαστικού που το καθιστούν μια τόσο χρήσιμη ύλη για την καθημερινή ζωή, είναι ακριβώς αυτές που το κάνουν τόσο καταστρεπτικό για το περιβάλλον και ιδιαίτερα για τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Οπως αναφέρει ο Αντονι Αντράντι του Ερευνητικού Ινστιτούτου της Βόρειας Καρολίνας, που ειδικεύεται στη μελέτη των θαλάσσιων απορριμμάτων, τα τμήματα κάθε πλαστικού που βρέθηκαν στη θάλασσα τα τελευταία πενήντα χρόνια εξακολουθούν να βρίσκονται εκεί. Μάλιστα, πρόσφατα, οι ειδικοί βρήκαν στο στομάχι ενός θαλάσσιου πτηνού ένα κομμάτι πλαστικό, το οποίο, όπως τουλάχιστον υποστηρίζουν, ανήκε σε υδροπλάνο που κατερρίφθη κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτά τα πλαστικά σκουπίδια, που σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι μεγαλύτερα από μερικά χιλιοστά, είναι εξαιρετικά επικίνδυνα για κάθε μορφή θαλάσσιας ζωής.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των Νήσων Μίντγουεϊ στον Ειρηνικό Ωκεανό, όπου ζουν μερικά από τα σπανιότερα είδη ζώων και πτηνών. Πολλά από αυτά κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ερευνητών, στην περιοχή ζουν περισσότερα από 2.000.000 θαλασσοπούλια Αλμπατρος. Καθένα από αυτά, λένε οι μελετητές, έχει καταβροχθίσει κάποια ποσότητα πλαστικού. Τουλάχιστον το 1/3 των νεοσσών που γεννιούνται κάθε χρόνο στα νησιά δεν καταφέρνει να επιβιώσει επειδή οι γονείς «κατά λάθος» ταΐζουν τα νεογέννητα με κομμάτια πλαστικού. Πολλοί νεοσσοί δεν αποκτούν ποτέ αρκετές δυνάμεις για να μπορέσουν να πετάξουν και να αναζητήσουν τροφή, επειδή το στομάχι τους είναι γεμάτο πλαστικό, ενώ κάποια θαλασσοπούλια καταπίνουν ολόκληρους πλαστικούς αναπτήρες, επειδή μοιάζουν με τα καλαμάρια. Αλλα θαλασσοπούλια παγιδεύονται στα πλαστικά σκουπίδια και τελικά πεθαίνουν από ασιτία.
Πηγή: Καθημερινή