Υπολογιστές στην εκπαίδευση ΙΙ

Πλεονεκτήματα του ελεύθερου λογισμικού
Σήμερα η μεγάλη πλειοψηφία του εκπαιδευτικού λογισμικού που χρησιμοποιείται απ' τους δασκάλους και τους καθηγητές δεν πληροί το βασικό χαρακτηριστικό το οποίο έπρεπε να είναι προαπαιτούμενο για το εκπαιδευτικό λογισμικό, να είναι δηλαδή ελεύθερα διαθέσιμο και ανοιχτό.
Σίγουρα μπορούμε να βρούμε αρκετές αξιόλογες προσπάθειες από έλληνες δημιουργούς και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απαξιώνουμε το περιεχόμενο του εκπαιδευτικού λογισμικού. Πρέπει όμως να τονίσουμε το πόσο αδιέξοδη για την εκπαίδευση είναι η επιλογή κλειστού λογισμικού.
*Αντίθετα, τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζει το Ελεύθερο Λογισμικό/Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ) σε σχέση με το εμπορικό λογισμικό, έχουν κατά καιρούς υπογραμμιστεί και γνωστοποιηθεί ποικιλοτρόπως και σχετίζονται με την ελευθερία χρήσης, τροποποίησης, βελτίωσης, μετάφρασης και αναδιανομής. Ακόμη, το ΕΛ/ΛΑΚ δύναται να δημιουργήσει κοινότητες που αναπτύσσουν, τροποποιούν, μεταφράζουν και διανέμουν εφαρμογές, στηριζόμενες στην εθελοντική συνεισφορά των μελών τους. Απαλλάσσει τους χρήστες από την ηγεμονία που ασκούν οι εταιρείες του εμπορικού λογισμικού, προσπαθεί να εξασφαλίσει τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και τη μακροχρόνια πρόσβαση σε δεδομένα και υπηρεσίες. Διαθέτει αυξημένες δυνατότητες ασφάλειας και επέκτασης, επιτρέπει στον πολίτη να έχει πρόσβαση όχι μόνο στην πληροφορία αλλά και στους τρόπους επεξεργασίας της.
*Η «μετανάστευση» από το εμπορικό στο ΕΛ/ΛΑΚ δεν είναι μια αυτονόητη πράξη για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, αφού η «μετανάστευση» προϋποθέτει αλλαγή στάσης και υιοθέτηση μιας ανοιχτής λογικής.
Πρέπει, δηλαδή, να επιχειρηθούν δομικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα, στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης εκπαιδευτικής πολιτικής, που θα στοχεύει στη διαμόρφωση μιας εκπαίδευσης ανοιχτής προς την κοινωνία, τη γνώση και τους τρόπους απόκτησής της, απαλλαγμένης από τις αγκυλώσεις και τα στερεότυπα που την καθιστούν ανούσια και βαρετή για τους μαθητές, αλλά και αναποτελεσματική για την κοινωνική αναπαραγωγή και ανάπτυξη.
*Αν μια τέτοια αλλαγή δεν είναι εφικτή, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλοι τρόποι εισαγωγής του ΕΛ/ΛΑΚ στην εκπαίδευση. Ως σήμερα, τα μικρά βήματα που έγιναν μπορεί να είναι μετρημένα, είναι όμως αρκετά για να δείξουν ότι, κατ' αρχάς, υπάρχει ανθρώπινο δυναμικό μέσα στα σχολεία που είναι σε θέση να πραγματοποιήσει και να υποστηρίξει μια πλήρη «μετανάστευση» των δικών τους σχολείων αλλά και να βοηθήσει άλλα σχολεία να πράξουν το ίδιο. Αυτές οι νησίδες ΕΛ/ΛΑΚ μπορούν να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά, ως ένα βαθμό, βασιζόμενες, κυρίως, στη λειτουργία των κοινοτήτων, την εθελοντική προσφορά των μελών και τις μεμονωμένες πράξεις υποστήριξης από θεσμικούς φορείς.
*Βασική αρχή του ΕΛ/ΛΑΚ, είναι η ελευθερία, μια έννοια που προϋποθέτει, όσον αφορά την εκπαίδευση, ανοιχτές και ευέλικτες δομές, ευπροσάρμοστους θεσμούς, ανοιχτή λογική, διάθεση για εθελοντική συνεισφορά και συνεργασία στα πλαίσια κοινοτήτων. Η ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα, στο μεγαλύτερο ποσοστό της, βρίσκεται μάλλον στον αντίποδα αυτής της φιλοσοφίας: κεντρικός σχεδιασμός της εκπαιδευτικής πολιτικής, απουσία διαύλων επικοινωνίας με την κοινωνία, θεσμικές αγκυλώσεις, αναλυτικά προγράμματα που, ενώ σε επίπεδο προθέσεων θέλουν να διαμορφώσουν μια νέα εκπαιδευτική πραγματικότητα, ουσιαστικά αναπαράγουν την ήδη υπάρχουσα, υλοποίηση των αναλυτικών προγραμμάτων με βασικό βοήθημα το διδακτικό βιβλίο, απουσία ενεργών και δυναμικών κοινοτήτων εκπαιδευτικών. Οι βασικές δομές που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως υποδοχείς της φιλοσοφίας του ΕΛ/ΛΑΚ είτε απουσιάζουν είτε είναι ανεπαρκείς και εξαρτώνται, για την ώρα, από το προσωπικό ενδιαφέρον και την κατάρτιση των εκπαιδευτικών και τις προσπάθειες φορέων που έχουν ως στόχο τη διάδοσή του στην ελληνική εκπαίδευση.
Η εισαγωγή και αξιοποίηση του ΕΛ/ΛΑΚ στην εκπαίδευση μπορεί να επιφέρει θετικά αποτελέσματα και σε άλλους τομείς της εκπαιδευτικής ζωής. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια το συμβατικό εκπαιδευτικό υλικό που δημιουργούσαν οι εκπαιδευτικοί δεν ήταν εύκολο να διαμοιραστεί. Σήμερα, με τη χρήση του διαδικτύου, τη συνεργατική και αλληλεπιδραστική κουλτούρα του, το εκπαιδευτικό υλικό ταξιδεύει σε ολόκληρο τον πλανήτη. Υπάρχουν πολλοί ελληνικοί ιστότοποι που διαθέτουν δωρεάν εκπαιδευτικούς πόρους, τους οποίους έχουν δημιουργήσει εκπαιδευτικοί και επιθυμούν να τους διαθέσουν. Αυτή η πρακτική θα μπορούσε να ενδυναμωθεί με τη δημιουργία κοινοτήτων ΕΛ/ΛΑΚ, που θα παράγουν εκπαιδευτικό υλικό στη βάση μιας οργανωμένης και σαφώς καθορισμένης διαδικασίας, ώστε τα προϊόντα της δουλειάς των εκπαιδευτικών να είναι εύκολα προσβάσιμα και αξιοποιήσιμα από το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας.
(Ενας συνοπτικός οδηγός ΕΛ/ΛΑΚ για την εκπαίδευση είναι διαθέσιμος στα wiki τουhttp://www.ellak.gr.)
* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΚΑΜΑΝΙΔΗΣ είναι δάσκαλος, ζει και εργάζεται στη Φλώρινα.
Πηγή: Ελευθεροτυπία