Οι Έλληνες της Αργεντινής

Περίπου 20.000 ομογενείς ζούνε σήμερα στην Αργεντινή, μία χώρα της Λατινικής Αμερικής όπου οι κάτοικοί της χαρακτηρίζονται για τα έντονα φιλελληνικά τους αισθήματα. Οι ομογενείς μας, οργανωμένοι σε επτά μεγάλες ελληνικές κοινότητες, (τρεις απ’ αυτές στο Μπουένος Άϊρες) με τη στήριξη και της ελληνορθόδοξης εκκλησίας, καταβάλλουν κάθε προσπάθεια να διατηρήσουν ζωντανή την ανάμνηση των γονιών και των παππούδων τους, που μιλούσαν «Ελληνικά» και δεν έχαναν ευκαιρία να αναφέρονται με λαχτάρα, συγκίνηση και νοσταλγία στην μακρινή πατρίδα πέρα από τις θάλασσες.
Υπάρχουν επίσης και άλλες μικρότερες κοινότητες, όπως και πολλοί ομογενείς διεσπαρμένοι στις απομακρυσμένες επαρχίες της μεγάλης αυτής χώρας. Παρ’ όλα αυτά, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, οι ομογενείς διατηρούν έντονη τη συνείδηση της καταγωγής τους, αν και στην πλειονότητά τους δεν ομιλούν την ελληνική γλώσσα. Στις δύσκολες οικονομικές και κοινωνικοπολιτικές συγκυρίες που έχει περάσει η χώρα τους δύο τελευταίους αιώνες, οι ομογενείς εξακολουθούν και σήμερα να συσπειρώνονται γύρω από τις κοινότητές τους και την ελληνορθόδοξη εκκλησία, να διατηρούν τα ελληνικά έθιμα και παραδόσεις.
Στο Buenos Aires έχει έδρα η Ορθόδοξη Εκκλησία του Buenos Aires και Νοτίου Αμερικής.

-Τον 16ο αιώνα οι πρώτοι Έλληνες
Η πρώτη παρουσία των Ελλήνων στην Αργεντινή και γενικότερα στη Λατινική Αμερική συνδέεται άμεσα με τις πρώτες εξερευνητικές αποστολές στη Ν. Αμερική, αποστολές που οργανώθηκαν από τις μεγάλες ναυτικές δυνάμεις της εποχής. Όπως αναφέρει στα χρονικά του ο ιστοριογράφος των ταξιδιών του Κολόμβου, Βαρτολομέ δε Λας Κάσας, οι καραβέλες των εξερευνητών είχαν επανδρωθεί από δοκιμασμένους και έμπειρους θαλασσοπόρους όλων των προελεύσεων και κατά συνέπεια και από Έλληνες, που κατά παράδοση διέθεταν πάντα ιδιαίτερες ναυτικές ικανότητες και εμπειρία.
Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσαν η Δρ. Χριστίνα Τσαρδίκος, Πρόεδρος του πολιτιστικού ιδρύματος Νόστος και ο Δρ. Αλεξόπουλος του πανεπιστημίου Πατρών έχει διαπιστωθεί, ότι στις αποστολές που επακολούθησαν αυτές του Κολόμβου (1492) για την εξερεύνηση του εσωτερικού των νέων χωρών και την αποίκηση τους - νομιμοποιώντας έτσι την ισπανική κυριαρχία -, επανδρώνουν τα πληρώματα πολλοί Έλληνες ναυτικοί. Αρκετοί από αυτούς έμελλε στη συνέχεια να παραμείνουν μόνιμα στις νέες αποικίες και μάλιστα συχνά σε νευραλγικές και υπεύθυνες θέσεις.
Το Κέντρο Ιστορικών Ερευνών της Αργεντινής –«Centro Argentino de Estudios Historicos» - επιβεβαιώνει ότι ένας από τους πρώτους «λευκούς» που πάτησε το πόδι του στην περιοχή της Αυτοκρατορίας των Ίνκας και μάλιστα έγινε δεκτός από τον Ίνκα Αταγουάλπα, είναι ο Έλληνας Πέτρος Χανιώτης, Pedro de Candia. Δεν αποκλείεται μάλιστα να είχε και ο ίδιος συμμετοχή στην κατάλυση της κυριαρχίας των Ίνκας μαζί με τους Ισπανούς εξερευνητές Αλμάγρο και Πισάρο, το έτος 1542. Παράλληλα, χρονικογράφοι της εποχής αναφέρουν ότι μαζί με τους πρώτους κατακτητές που έφτασαν στη νότια ήπειρο και έλαβαν μέρος στις εξοντωτικές επιχειρήσεις κατά των Ινδιάνων, κατά την εξερεύνηση και κατάχτησή της, υπήρχαν και αρκετοί Έλληνες. Πολλοί από αυτούς θα εγκαθίσταντο στη συνέχεια μόνιμα στα εδάφη που κατέκτησαν και πολύ αργότερα θα λάμβαναν μέρος στους αγώνες για την ανεξαρτησία των λατινικών χωρών. Ειδικότερα αναφέρεται ότι με την αποστολή του Αλβάρ Νούνιες Καβέσα δε Βάκα ήταν και ο Έλληνας Γρηγόρης Χανιώτης, ο πρώτος Έλληνας που έφτασε στην Παραγουάη το έτος 1544. Στην ίδια ομάδα ανήκαν και ο Μιχάλης Χανιώτης, ο Στέφανος Σταματίου η Χανιώτης, ο Μιχαλάκης Γραικός και ο Πόλος Γραικός. Ένας άλλος Έλληνας, ο Στέφανος Ροδίτης, ήρθε στην Αργεντινή με την αποστολή του Πέδρο δε Μενδόσα ο οποίος ίδρυσε το έτος 1536 την πόλη Σάντα Μαρία δε λος Μπουένος Άιρες, στο ίδιο σημείο που σήμερα βρίσκεται η πόλη Μπουένος Αύρες, πρωτεύουσα της Αργεντινής.
Επίσης άλλοι δύο Έλληνες, ο Κορνάρος Γρέκος και ο Φραντσίσκος Άλμπο, με καταγωγή από τα Επτάνησα, ανήκαν στο πλήρωμα του μεγάλου εξερευνητή Μαγγελάνου το 1520. Τέλος, ο Ιωάννης Γεωργίου από την Σάμο, ήταν βοηθός του πλοιάρχου Πιεδραβουένα, εξερευνητή της Παταγονίας και της Γης του Πυρός.

-Οι Έλληνες στους απελευθερωτικούς αγώνες της Αργεντινής
Οι Έλληνες ήταν παρόντες στους απελευθερωτικούς αγώνες της Αργεντινής, καθώς και στις προσπάθειες για την πολιτική οργάνωση της χώρας σαν ανεξάρτητο κράτος. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει σε δύο Υδραίους μετανάστες και ναυτικούς που σήμερα τιμούνται σαν εθνικοί ήρωες της Αργεντινής. Ο (αργότερα) Υποναύαρχος Νικόλαος Γιώργος Κολμανιάτης από την Ύδρα (Nicolas Jorge Colmaniatis), έφτασε στην Αργεντινή το 1811 όπου κατατάχτηκε στο πολεμικό ναυτικό ως απλός ναύτης. Το έτος 1814 μάχεται ηρωικά με τον στόλο του στην ναυμαχία του Μαρτίν Γκαρσία. Σε όλη την σταδιοδρομία του έδειξε μεγάλες στρατιωτικές ικανότητες και αυτοθυσία, φτάνοντας στους ανώτερους βαθμούς στης στρατιωτικής ιεραρχίας, πάντοτε επ\' ανδραγαθία. Αποστρατεύτηκε το 1860, με το βαθμό του Υποναυάρχου αφού κυβέρνησε με επιτυχία και επιδεικνύοντας ιδιαίτερο ηρωισμό.
Ο άλλος φημισμένος Υδραίος είναι ο Μιχαήλ Σαμουήλ Σπύρου, που έφτασε στην χώρα το 1810 και πήρε αμέσως μέρος στην οργάνωση των ναυτικών δυνάμεων της επανάστασης, όπως και σε αρκετές ναυτικές επιχειρήσεις. Στην ναυμαχία Αρρόσο δε λα Τσίνα υπηρετούσε στην φελούκα του Καρμέν, όταν βρέθηκε κυκλωμένος από τους Ισπανούς, μπροστά από το νησί Μαρτίν Γαρσία του Ρίο ντε λα Πλάτα. Τότε ο Σπύρου, για να μην παραδοθεί, προτίμησε να ανατινάξει το πλοίο του στον αέρα μαζί με όλο του το πλήρωμα, βρίσκοντας ηρωικό θάνατο.
Οι δύο Υδραίοι ναυτικοί, με την τόλμη και γενναιότητα τους, έχουν κερδίσει μια μόνιμη θέση στην ιστορία της Αργεντινής. Στις 30 Αυγούστου του 1937, η πολεμική σχολή του Ναυτικού της Αργεντινής πήρε το όνομα του Nicolas JORGE, ενώ μια πολεμική φρεγάτα πήρε το όνομα του Σπύρου (ARA ESPIRO).

-Το Μεταναστευτικό Ρεύμα στον 20ο Αιώνα
Οι Έλληνες μετανάστες άρχισαν να φθάνουν στην Αργεντινή σε μικρές ομάδες μετά από το 1870, μια περίοδο που η χώρα κατέβαλε προσπάθειες να ελκύσει εργατικά χέρια. Οι περισσότεροι έφτασαν σαν μέλη πληρωμάτων καραβιών, ενώ άλλοι έφθαναν εφοδιασμένοι με συμβόλαια εργασίας.
Οι περισσότεροι Έλληνες έφθασαν στη χώρα κατά την περίοδο 1890-1954 σε τρία ρεύματα. Το πλέον σημαντικό ήταν στο διάστημα 1890-1924, στη συνέχεια ένα δεύτερο που ήταν μειωμένο (1924-1945) και ένα τρίτο, που ήταν αυξημένο, το διάστημα 1945-1954.
Υπολογίζεται ότι το 1970 υπήρχαν στην Αργεντινή περίπου 40.000 Έλληνες, ενώ σήμερα ο αριθμός αυτός εκτιμάται ότι φθάνει στις 20.000. Πηγές της Ελληνορθόδοξης εκκλησίας τον ανεβάζουν σε 60.000, συμπεριλαμβάνοντας και πολίτες με πιο μακρινή ελληνική καταγωγή (3ης, 4ης, 5ης γενιάς).
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ