Δον Κιχώτης

Ιπποτικό μυθιστόρημα του Ισπανού συγγραφέα Θερβάντες (1547 - 1616). Το πρώτο μέρος δημοσιεύτηκε κατά το 1605 με τίτλο: "Η ζωή και οι άθλοι του εφευρετικού ευπατρίδη Δον Κιχώτη της Μάντσα" (El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha) και γνώρισε πρωτοφανή για την εποχή του επιτυχία. Μέσα σ` ένα χρόνο έγιναν τέσσερις αλλεπάλληλες εκδόσεις και, όταν ετοιμαζόταν το δεύτερο μέρος, είχαν ήδη κυκλοφορήσει 30.000 αντίτυπα του πρώτου. Με τον καιρό διαδόθηκε και έξω από την Ισπανία και συγκαταλέχτηκε ανάμεσα στα αθάνατα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Οι εκδόσεις του έργου μέχρι τα μέσα του 19ου αι. είχαν φτάσει μόνο στην Ισπανία τις 400, ενώ των μεταφράσεών του τις 200 στην Αγγλία, 158 στη Γαλλία, 96 στην Ιταλία, 80 στην Πορτογαλία, 70 στη Γερμανία, 13 στη Σουηδία, 8 στην Πολωνία, 2 στη Ρωσία κ.λ.π. Στην Ελλάδα πρώτος ο Ισιδωρίδης Σκυλίτσης μετέφρασε ένα μέρος αυτού και μετά ο Καρθαίος.

Στο έργο του αυτό ο Θερβάντες θέλησε να πολεμήσει τον παράφρονα ρομαντισμό και να σατιρίσει τη φαντασιόπληκτη ιπποτική μυθιστοριογραφία, που είχε μεγάλη διάδοση στην εποχή του. Ο Δον Κιχώτης είναι ένα θύμα της ανάγνωσης αυτών και καταλαμβάνεται από την έμμονη ιδέα να μιμηθεί τους ήρωές του και να ξαναζωντανέψει τις παλιές ιπποτικές συνήθειες. Ζει μέσα σε διαρκείς οραματισμούς. Φορά μια παλιά ιπποτική στολή, ιππεύει ένα ψωραλέο άλογο και με ιπποκόμο του τον αφελή χωρικό Σάντσο Πάντσα ξεκινά για την αναζήτηση της περιπέτειας. Μέσα στον ιπποτικό ενθουσιασμό του συγχέει τη φαντασία με την πραγματικότητα και δημιουργεί απίθανα κωμικά επεισόδια. Βλέπει τους ανεμόμυλους για γίγαντες, τα πανδοχεία για ιπποτικούς πύργους και τις αποκρουστικές δούλες για θελκτικές οικοδέσποινες. Μάχεται ή ερωτεύεται με τα πλάσματα αυτά της φαντασίας του και γελοιοποιείται διαρκώς μπροστά στα μάτια των άλλων. Συνέρχεται μόνον όταν πλησιάζει ο θάνατος. Τότε βγαίνει από τον κόσμο της φαντασιοπληξίας, βλέπει την καθαρή πραγματικότητα και καταριέται τα ιπποτικά μυθιστορήματα, που του θόλωσαν το λογικό και τον έκαναν καταγέλαστο.