Α' Βαλκανικός Πόλεμος

Κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο οι δυνάμεις της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βουλγαρίας και του Μαυροβουνίου συσπειρώθηκαν εναντίον της Τουρκίας. Για την πραγματοποίηση των στόχων του πολέμου αυτού υπογράφηκε μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας συμφωνία (16 Μαΐου 1912) και κατόπιν ακολούθησε στρατιωτική σύμβαση ανάμεσα στις δύο χώρες (22 Σεπτεμβρίου 1912).
Βασικός όρος της σύμβασης ήταν η προσφορά αμοιβαίας βοήθειας, σε περίπτωση που ένα από τα δύο κράτη ερχόταν σε ρήξη με την Τουρκία. Σχετικά με τη διανομή των εδαφών δεν προβλεπόταν τίποτα στη σύμβαση και ενώ η Ελλάδα είχε συνάψει συμφωνία μόνο με τη Βουλγαρία, είχε πλήρη άγνοια για τη μυστική σερβοβουλγαρική συνθήκη.
Ταυτόχρονα με τον πόλεμο, επικρατούσε αναταραχή στο εσωτερικό της Τουρκίας, η οποία κήρυξε επιστράτευση (16 Σεπτεμβρίου) και εξανάγκασε με αυτόν τον τρόπο τα βαλκανικά κράτη να προβούν σε ανάλογη πράξη.

Οι Βαλκανικές χώρες, εκτός από το Μαυροβούνιο, με διακοίνωσή τους προς την Τουρκία (12 Οκτώβρη) ζήτησαν τη λήψη ριζοσπαστικών μέτρων για την προστασία των χριστιανικών πληθυσμών, που την κατοικούσαν.Η Ελληνική Κυβέρνηση έδωσε τη διακοίνωση στον Τούρκο πρέσβη στην Αθήνα και την επόμενη μέρα τη βρήκε στην εξώθυρα του υπουργείου Εξωτερικών. Η ενέργεια αυτή που ήταν προσβλητική για τη χώρα προκάλεσε, όπως ήταν φυσικό, τις αντιδράσεις των Ελλήνων. Την ίδια στιγμή οι Τούρκοι επιχειρούσαν απειλητικές κινήσεις στα σύνορα της Σερβίας και της Βουλγαρίας, οι οποίες οδήγησαν τα συμμαχικά κράτη να κηρύξουν πόλεμο (5 Οκτωβρίου 1912).
Τα συμμαχικά κράτη δεν είχαν κοινό στρατηγικό σχέδιο και μόνη τους συμφωνία ήταν η από κοινού ορμητική επίθεση για να αιφνιδιαστεί το εχθρικό στράτευμα.
Ο ελληνικός στρατός, με αρχιστράτηγο το διάδοχο Κωνσταντίνο, πέρασε τα σύνορα, απελευθέρωσε την Ελασσόνα και μετά τη μάχη του Σαραντάπορου, την Κατερίνη, τα Γρεβενά και την Κοζάνη.
Οι βουλγαρικές δυνάμεις έφθασαν ανατολικά μέχρι τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης ενώ δυτικά κατέλαβαν τη Δυτ. Θράκη και την Ανατ. Μακεδονία (Καβάλα-Σέρρες). Πέρασαν το Στρυμόνα (26 Οκτωβρίου) και κατευθύνθηκαν προς τη Θεσσαλονίκη. Οι Σέρβοι προωθήθηκαν στην περιοχή της ΒΔ Μακεδονίας, κατέλαβαν τα Σκόπια και το Μοναστήρι, ενώ παράλληλα επιθυμώντας να βρουν διέξοδο στην Αδριατική διεξήγαγαν επιχειρήσεις στην Αλβανία καταλαμβάνοντας το Δυρράχιο.
Κάτω από την απειλή να καταληφθεί η Θεσσαλονίκη από τους Βούλγαρους και να δημιουργηθούν έτσι τετελεσμένα γεγονότα, η κυβέρνηση έδωσε εντολή στην ηγεσία του ελληνικού στρατού να επιταχυνθεί η πορεία προς την πόλη.

Αντίθετα ο διάδοχος Κωνσταντίνος ήθελε να κινηθεί ο στρατός προς το Μοναστήρι, όπου το ελληνικό εμπόριο ανθούσε. Γύρω από αυτό το θέμα εκδηλώθηκε η πρώτη φανερή σύγκρουση μεταξύ Κωνσταντίνου και Βενιζέλου. Τελικά η Θεσσαλονίκη απελευθερώθηκε στις 27 Οκτωβρίου / 9 Νοεμβρίου 1912 ύστερα από την αποφασιστική στάση που έδειξε ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος απέναντι στον Κωνσταντίνο, ενώ οι βουλγαρικές δυνάμεις είχαν φθάσει ήδη στις πύλες της πόλης.
Παράλληλα με τις μάχες στην ξηρά, το ελληνικό ναυτικό διεξήγαγε με επιτυχία τον αγώνα στο Αιγαίο. Υποχρέωσε τον τουρκικό στόλο να κλειστεί στα Δαρδανέλια και απελευθέρωσε τη Μυτιλήνη, τη Χίο, τη Λήμνο, την Τένεδο, την Ίμβρο, τη Σάμο και την Ικαρία.
Στην Ήπειρο στόχος του ελληνικού στρατού ήταν η απελευθέρωση των Ιωαννίνων, ενώ ο τουρκικός στρατός πρόβαλλε σθεναρή αντίσταση. Μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης οι ελληνικές δυνάμεις ενέτειναν τον αγώνα τους με σκοπό την άλωση της πρωτεύουσας της Ηπείρου. Η κατάληψη της πόλης έγινε στις 21 Φεβρουαρίου / 5 Μαρτίου 1913, ύστερα από σκληρό αγώνα. Στη συνέχεια ο ελληνικός στρατός κατέλαβε το Αργυρόκαστρο και την Κορυτσά, δεν προωθήθηκε όμως στην Αυλώνα γιατί αντιδρούσαν οι Ιταλοί.
Ο Α' Βαλκανικός Πόλεμος έληξε με την υπογραφή της συνθήκης του Λονδίνου (17/30 Μαΐου 1913). Με αυτή τη συνθήκη η Τουρκία παραχώρησε στα συμμαχικά βαλκανικά κράτη όλα τα εδάφη δυτικά της γραμμής Αίνου- Μηδείας (πόλη του Ευξείνου Πόντου). Ο σουλτάνος παραιτήθηκε από τα κυριαρχικά δικαιώματά του στην Κρήτη. Επίσης η τύχη των νησιών του Αιγαίου και της χερσονήσου του Άθω θα καθορίζονταν από τις Μεγάλες Δυνάμεις, όπως και το πρόβλημα της ανεξαρτησίας της Αλβανίας. Οι Ιταλοί αρνήθηκαν να περιλάβουν και τα Δωδεκάνησα στη συνθήκη υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημά τους συνδεόταν με τον ιταλοτουρκικό πόλεμο και όχι με το Βαλκανικό. Έτσι τα νησιά παρέμειναν υπό ιταλική κατοχή.
Κυριότερο μειονέκτημα της Συνθήκης του Λονδίνου ήταν το γεγονός ότι δεν καθορίστηκαν τα σύνορα μεταξύ των συμμαχικών βαλκανικών κρατών. Έτσι το πρόβλημα της διανομής της Μακεδονίας οδήγησε σε νέα σύγκρουση, μεταξύ των συμμάχων αυτή τη φορά.
Ο Γεώργιος ο Α' βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη από τον Οκτώβριο του 1912 για να παραλάβει την απελευθερωμένη πόλη. Λίγους όμως μήνες αργότερα, στις 5/18 Μαρτίου 1913 δολοφονήθηκε από τον Αλέξανδρο Σχινά. Οι συνθήκες της δολοφονίας του παραμένουν ανεξιχνίαστες, διατυπώθηκαν πάντως υποψίες ότι ο δολοφόνος ήταν πράκτορας των Γερμανών, οι οποίοι επιθυμούσαν να ανεβάσουν στον ελληνικό θρόνο τον διάδοχο Κωνσταντίνο.
Ο Γεώργιος ακολουθούσε αγγλόφιλη πολιτική. Αντίθετα ο Κωνσταντίνος έτρεφε βαθιά φιλογερμανικά αισθήματα και οι Γερμανοί έλπιζαν ότι με την άνοδο του Κωνσταντίνου στο βασιλικό θρόνο της Ελλάδας θα προωθούσαν τη δική τους επιρροή στο βαλκανικό χώρο. Ο Κωνσταντίνος ορκίσθηκε βασιλιάς το Μάρτιο του 1913 και κράτησε πάντοτε φιλογερμανική στάση.
Πηγή: LivePedia