Αλή Πασάς

Πασάς των Ιωαννίνων (1744- 1822), πολύ γνωστός από τους πολέμους που έκανε εναντίον των Σουλιωτών.
Νεανική Ηλικία
Γεννήθηκε στο Τεπελένι της Ηπείρου και μεγάλωσε με τη μητέρα του Χάμκω. Από αυτή κληρονόμησε τη φιλοδοξία, τη φιλαρχία και την φιλοκέρδειά του. Οι Γαρδικιώτες και οι Χορμοβίτες (από γειτονικά χωριά) είχαν κάποτε προσβάλλει τη μητέρα του και ο Αλής ποτέ δεν το ξέχασε, αλλά πήρε την εκδίκησή του, όταν μπόρεσε.
Η άνοδος
Κατόρθωσε, καταδίδοντας τον πεθερό του και σκοτώνοντας το διάδοχό του, να γίνει πασάς, οπότε απέκτησε δύναμη για να εφαρμόσει ένα σχέδιό του, να καταστρέψει το Χόρμοβο. Με μια πλαστογραφία στο σουλτανικό φιρμάνι κατόρθωσε και έγινε κύριος των Ιωαννίνων. Τότε συγκρότησε ένα κράτος μεγάλο και σχεδόν αυτόνομο, ανεξάρτητο από το Σουλτάνο. Κυριάρχησε σε όλη τη Μέση Ελλάδα (Ρούμελη) και επιχείρησε να καταλάβει και τα Επτάνησα, αλλά δεν το κατόρθωσε, γιατί πρόλαβαν να ανακηρυχτούν αυτόνομα.

Η εξουσία
Ο Αλής ήρθε σε διαπραγματεύσεις και με το Ναπολέοντα, για να απαλλαγεί κάπως από τη Οθωμανική επικυριαρχία και πήρε Γάλλους αξιωματικούς στο στρατό του των 10- 12 χιλιάδων, που είχε σχηματίσει. Ο Αλής φερόταν καλά, κατά κάποιο τρόπο, στους χριστιανούς και τους είχε ίσως μεγαλύτερη εμπιστοσύνη από ότι στους μουσουλμάνους. Μεταχειριζόταν τα ελληνικά ως διπλωματική γλώσσα και έβλεπε με καλό μάτι τα απελευθερωτικά κινήματα των Ελλήνων, γιατί σκόπευε να τα εκμεταλλευτεί προς όφελός του. Πολλοί Έλληνες και Αλβανοί, σπουδαίοι πολεμιστές, εκπαιδεύτηκαν στο στρατό του, όπως ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, οΚαραϊσκάκης, ο Ομέρ - Βρυώνης κ.ά. Όμως ο Αλής δεν ανεχόταν κανένα εμπόδιο στα κατακτητικά του σχέδια και έπνιγε στο αίμακάθε εξέγερση εναντίον του, όπως έκανε με τον Κατσαντώνη και τον παπά - Βλαχάβα. Έφθανε πολλές φορές σε αφάνταστο βαθμό σκληρότητας και δε δίστασε να πνίξει στη λίμνη των Ιωαννίνων την Κυρά - Φροσύνη με 15 άλλες γυναίκες, πάνω στο θυμό του.
Οι πόλεμοι με τους Σουλιώτες
Ο Αλή πασάς δεν μπόρεσε να ανεχτεί τους Σουλιώτες, που είχαν μάθει να ζουν ελεύθεροι από κάθε καταπίεση. Οι Σουλιώτες ήταν Έλληνες που είχαν καταφύγει στα ψηλότερα μέρη των βουνών της Ηπείρου και είχαν ιδρύσει εκεί μια αυτόνομη στρατιωτική κοινότητα. Αργότερα το Σούλι απλώθηκε και περιέλαβε κι άλλα χωριά, το Παρασούλι. Οι Σουλιώτες ζούσαν με την κτηνοτροφία και ήταν πολύ καλοί πολεμιστές.
Οι δύο επιθέσεις του Αλή στο Σούλι δεν πέτυχαν. Μετά η ειρήνη του Καμποφόρμιο (1797) και οι καλές σχέσεις του με τους Γάλλους δεν του επέτρεψαν να επαναλάβει την προσπάθειά του. Μόνο το 1798, μετά την κατάκτηση και καταστροφή της Πρέβεζας, κινήθηκε πάλι εναντίον των Σουλιωτών. Ο καινούριος πόλεμος κράτησε τρία χρόνια και ήταν πολύ σκληρότερος από τους προηγούμενους. Επειδή δεν μπόρεσε να καταλάβει το Σούλι με έφοδο εφάρμοσε αποκλεισμό για να μπορέσει να λυγίσει την αντίσταση των Σουλιωτών. Για τρία χρόνια (1800- 1803) οι Σουλιώτες έδειξαν απαράμιλλη γενναιότητα. Πολλές μορφές αγωνιστών ξεχώρισαν, όπως ο Φώτος Τζαβέλλας, γιος του Λάμπρου, ο καλόγερος Σαμουήλ και άλλοι. Τελικά οι Σουλιώτες αναγκάστηκαν να έρθουν σε συμφωνίες με τον Αλή και να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους.
Χωρίστηκαν σε τρία μέρη. Τα δύο από αυτά χτυπήθηκαν από το στρατό του Αλή πασά και μόνο το τρίτο κατόρθωσε να σωθεί στην Πάργα και από εκεί στα Επτάνησα. Ένα μέρος από τους υπόλοιπους έφτασε στα βουνά του Ζαλόγγου, όπου αντιστάθηκε μέχρι το τέλος. Οι Σουλιώτισσες, για να μην πέσουν στα χέρια των Τούρκων, έπεσαν στο γκρεμό μαζί με τα παιδιά τους (χορός του Ζαλόγγου).
Άλλες κατακτήσεις
Αφού κατάπνιξε την αντίσταση των Σουλιωτών, ο Αλής πασάς συνέχισε τις κατακτήσεις του. Το 1807 κατέλαβε την Πελοπόννησο και αργότερα όλη τη σημερινή Αλβανία και κατάστρεψε το Γαρδίκι, παίρνοντας το δεύτερο μέρος της εκδίκησής του. Επειδή, όμως, οι Γάλλοι φοβήθηκαν τη δύναμή του, πέτυχαν να εξοριστεί στο Τεπελένι, από όπου ξαναγύρισε και ξαναπήρε τη θέση του μετά την πτώση του Ναπολέοντα.
Η πτώση
Ο καινούριος σουλτάνος Μαχμούτ Β' αποφάσισε, όμως, να σταματήσει κάπως τις αυθαιρεσίες της τοπικής διοίκησης. Ο Αλή πασάς, βλέποντας τον κίνδυνο, αποφάσισε να στηριχτεί στους υπόδουλους Έλληνες και να μπει στη Φιλική Εταιρεία. Επειδή, όμως δεν το κατόρθωσε, αποφάσισε να σωθεί προδίνοντας στο σουλτάνο όσα υποψιαζόταν για την ελληνική επανάσταση.
Το 1818 η Πύλη κήρυξε ανοιχτό πόλεμο εναντίον του. Ο Σουλτάνος τον διάταξε να παρουσιαστεί στο σεράι σε 40 μέρες. Ο Αλής, επειδή ήξερε καλά τι τον περίμενε, προετοίμασε την αντίστασή του. Οι Τούρκοι πολιόρκησαν τα Ιωάννινα και ο Αλής κατάφυγε στο νησί της λίμνης. Εναντίον του στάλθηκε ο Χουρσίτ πασάς από την Πελοπόννησο. Τον συνέλαβαν, τον αποκεφάλισαν και διαπόμπευαν το κεφάλι του δημόσια με μία πινακίδα από κάτω, που έλεγε πως ήταν αποστάτης και πως αυτό ήταν η τιμωρία για το αμάρτημα της ανυπακοής στο σουλτάνο. Έτσι έληξε, το 1822, η τρομερή κυριαρχία του Αλή πασά σ' ολόκληρη σχεδόν την Ελλάδα.
Όμως και η τύχη του Χουρσίτ πασά, που τον νίκησε, δεν ήταν καλύτερη. Αυτός, αφού λεηλάτησε τους αμύθητους θησαυρούς του Αλή πασά, απόκτησε δύναμη και θέλησε να τον μιμηθεί και να ιδρύσει κράτος ανεξάρτητο από το σουλτάνο. Έτσι δολοφονήθηκε στη Λάρισα, αργότερα, σύμφωνα με διαταγή του Σουλτάνου.
Πηγή: LivePedia