Λέξεις της δεκαετίας

Tης Mαριαννας Tζιαντζη

Eκτός από τα σημαντικά γεγονότα της δεκαετίας που έφυγε και τα οποία καταγράφονται στα αφιερώματα του Τύπου, υπάρχουν και οι λέξεις που πέρασαν, που διέγραψαν σύντομες ή μακρές τροχιές στις συνειδήσεις και την καθημερινή ζωή μας. Πολλές από αυτές ίσως να μας φαίνονταν ανοίκειες ή ακατανόητες αν τις ακούγαμε πριν από το 2000, όπως Δίδυμοι Πύργοι, Γκουαντάναμο, Νταρφούρ, τόξα του Καλατράβα, γρίπη των χοίρων, νόσος των πουλερικών, Τwitter, Facebook και torrents, κλιματική αλλαγή, ερημοποίηση, ανεξέλεγκτη χωματερή, Ασωπός και εξασθενές χρώμιο, δομημένο ομόλογο, σκάνδαλο της Siemens και του Βατοπεδίου, υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας, πραγματική οικονομία.
Η κρίση δεν εισήγαγε στο καθημερινό λεξιλόγιο τις ουρές των συσσιτίων, αλλά το επίδομα αλληλεγγύης, την κατάθεση πινακίδων, τα εκπτωτικά κουπόνια για ανέργους. Οι περικοπές, τα λουκέτα, τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, οι ακάλυπτες επιταγές, η ανεργία είναι οι πικρές καραμέλες των ημερών.
Στη δεκαετία που πέρασε, καταλάβαμε ότι δεν είναι μόνον η ζωή και ο έρωτας επισφαλείς, αλλά και η εργασία. Μάθαμε να προφέρουμε σωστά τους stagieurs (όχι πια «στέιτζερ»), ενώ πρωτακούσαμε για διευθέτηση του χρόνου εργασίας ή ενοικιαζόμενους εργαζόμενους, αλλά και για υπέρπτωχους, «χλιδάνεργους» και την ανατριχιαστική «ανάκαμψη χωρίς δουλειά» (jobless recovery).

Με νέες λέξεις εμπλουτίστηκαν η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως ηλεκτρονική διακυβέρνηση, παρατηρητήριο τιμών, αλλά και πλωτές φυλακές, φυλακές φαντάσματα και ενισχυμένη ανάκριση (ευφημισμός για τα βασανιστήρια). Τάξη, ασφάλεια και (αυτο)προστασία: πλούσια η σοδειά. Σαρωτής σώματος (σε αεροδρόμια), ανιχνευτής βαδίσματος, αεροπαγίδες, praetores urbanis, ζαρντινιέρα, σακίδια που φύονται, «αντιβανδαλιστικοί υαλοπίνακες», θωρακισμένα ρολά, νόμος για τις κουκούλες. Επίσης, όλο και πιο συχνά ακούμε λέξεις σχετικές όχι πια με το Χρηματιστήριο, αλλά με την οικονομία και τις τράπεζες, όπως αποκλιμακούμενο επιτόκιο, Τειρεσίας (μάντης και τιμωρός), μεταφορά υπολοίπου.
Στο πολιτικό λεξιλόγιο συναντήσαμε τις προσωπικές στρατηγικές και τους γαλάζιους αντάρτες, το όλον ΠΑΣΟΚ, το διακύβευμα, τους όρους μέλλοντος, το «ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό», τους «παραπλανηθέντες υπουργούς» (το ισοδύναμο της «αποπλανηθείς κόρης» του Μποστ), το κόμμα της παραλίας.
Και οι λέξεις της ελπίδας; Μην είναι οι ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων; Μην είναι τα τόξα του Καλατράβα και οι ανισόπεδοι κόμβοι; Ο Προαστιακός, το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, το μετρό είναι δροσερές σταγόνες μέσα στην ανταγωνιστική και ξιπασμένη δημόσια σφαίρα, όμως δεν αρκούν για να την κάνουν λιγότερο άνυδρη. Είναι αυτονόητο ότι η πρόοδος της επιστήμης και τα τεχνολογικά επιτεύγματα μας επιτρέπουν να αισιοδοξούμε, όμως αυτό ισχύει για κάθε εποχή, για κάθε δεκαετία.
Από τη «δεκαετία του φόβου» ή «του τίποτα», όπως χαρακτηρίστηκαν τα περασμένα δέκα χρόνια, φαίνεται να περνάμε στη δεκαετία των διλημμάτων, όπως «ή θα αφανίσουμε το δημόσιο χρέος ή το χρέος θα αφανίσει τη χώρα», «ή αλλάζουμε ή βουλιάζουμε». Και αλλάζουμε προς την κατεύθυνση που οι παγκόσμιοι αυτουργοί της κρίσης μάς επιβάλλουν, όχι προς αυτήν που δημοκρατικά επιλέγουμε.
Ποιες λέξεις να κρατήσουμε από τη δεκαετία που πέρασε; Ελευθερία, αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη, ειρήνη, ισότητα, αντίσταση στην αδικία; Οσο και αν αυτές μοιάζουν να έρχονται από το βαθύ παρελθόν, ίσως να είναι πιο μοντέρνες από το δόγμα «επιβίωση με κάθε θυσία» που μας οδηγεί στην εποχή των σπηλαίων.
Πηγή: Καθημερινή