Της Κατερινας Μαντουβαλου*Σειρά ενεργειών έχει εκδηλωθεί τις τελευταίες εβδομάδες με αφορμή την τοποθέτηση της κ. Θάλειας Δραγώνα στη θέση της ειδικής γραμματέως του υπουργείου Παιδείας. Επικριτές των απόψεών της την κατηγόρησαν για έλλειψη πατριωτισμού και χαρακτήρισαν τις θέσεις της «ανθελληνικές». Μάλιστα, σε διαδήλωση που πραγματοποίησαν προ ολίγων ημερών στη λεωφόρο Συγγρού, προέταξαν το σύνθημα «Παιδεία ελληνική και όχι πολυπολιτισμική», υποστηρίζοντας ότι η ελληνική παιδεία διαφυλάσσει την εθνική μας ταυτότητα και τα εθνικά μας συμφέροντα, ενώ η πολυπολιτισμική εκπαίδευση απειλεί την ελληνική ταυτότητα και την ασφάλεια της χώρας.
Αποτελεί άραγε η πολυπολιτισμική εκπαίδευση απειλή για τη χώρα; Ισχύει ότι η αναγνώριση της διαφορετικότητας στην εκπαίδευση και στην πολιτική ζωή θα ενισχύσει την επιρροή της Τουρκίας, όπως είπε ο κ. Γεώργιος Καρατζαφέρης στη Βουλή στις 23/12/09; Αν εξετάσει κανείς την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που έγινε στη Θράκη το 1997 (επιστημονικά υπεύθυνες της οποίας ήταν η κ. Θάλεια Δραγώνα και η κ. Αννα Φραγκουδάκη), θα διαπιστώσει ότι η πολυπολιτισμική εκπαίδευση όχι μόνο δεν αποτελεί απειλή για την Ελλάδα, αλλά αντιθέτως έχει επιφέρει θετικά αποτελέσματα, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Εως το 1990, οι μειονοτικοί μαθητές της Θράκης λάμβαναν αυτό που ο κ. Καρατζαφέρης θα χαρακτήριζε με περηφάνια «παιδεία ελληνική». Διδάσκονταν τα ίδια βιβλία που χρησιμοποιούσαν μαθητές οι οποίοι έχουν τα ελληνικά ως μητρική τους γλώσσα. Διάβαζαν βιβλία Ιστορίας που χαρακτήριζαν τους Τούρκους βάρβαρους και απολίτιστους. Διδάσκονταν από δασκάλους που δεν είχαν επιμορφωθεί για τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες των μαθητών αυτών, δασκάλους που επιτελούσαν ρόλο «εθνικό», δηλαδή τον έλεγχο της τουρκικής προπαγάνδας στη Θράκη, και όχι ρόλο εκπαιδευτικό.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, τα μέλη της μειονότητας αντέδρασαν στην πολιτική αυτή του κοινωνικού αποκλεισμού και του ασφυκτικού ελέγχου. Διακήρυξαν ότι είναι Τούρκοι, συσπειρώθηκαν γύρω από μειονοτικούς βουλευτές που προέβαλαν αιτήματα για αυτοδιάθεση της Θράκης και στράφηκαν για βοήθεια στο τουρκικό προξενείο. Αποτέλεσμα επομένως του ελληνικού μοντέλου εκπαίδευσης της εποχής εκείνης ήταν η στροφή της μειονότητας προς την Τουρκία.
Η ελληνική πολιτεία αναγνώρισε την αποτυχία αυτού του μοντέλου το 1990 και έλαβε σειρά μέτρων για την ενσωμάτωση της μειονότητας στην ελληνική κοινωνία. Στον τομέα της εκπαίδευσης η μεταρρύθμιση ξεκίνησε το 1997 με το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΠΕΜ), το οποίο έγινε γνωστό ως Πρόγραμμα Δραγώνα-Φραγκουδάκη. Βασικός στόχος του ΠΕΜ ήταν ο περιορισμός των κοινωνικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων μεταξύ της μειονότητας και της πλειονότητας. Βασικοί άξονες του προγράμματος συνδέονται άμεσα με τη βελτίωση του ελληνόφωνου προγράμματος των μειονοτικών σχολείων, τη συγγραφή σχολικών βιβλίων (λαμβάνοντας υπόψη τις γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες των μειονοτικών μαθητών), τη διοργάνωση εκπαιδευτικών σεμιναρίων για καθηγητές μειονοτικών σχολείων, τη διδασκαλία Ελληνικών σε ενήλικες και τη διοργάνωση εξωσχολικών δραστηριοτήτων έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η αρμονική συνύπαρξη και συνεργασία μεταξύ των μελών της μειονότητας και της πλειονότητας.
Τα μέλη της μειονότητας αρχικά ήταν διστακτικά στην προσέγγιση αυτή. Το γεγονός ότι επί δεκαετίες ήταν κοινωνικά αποκλεισμένα είχε οδηγήσει τη μειονότητα σε απώλεια της εμπιστοσύνης της προς την ελληνική πολιτεία. Σταδιακά όμως διαπίστωσαν ότι η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση τους δημιουργεί νέες ευκαιρίες στην Ελλάδα. Ο αριθμός των μειονοτικών μαθητών στα δημόσια (ή πλειονοτικά) σχολεία έχει αυξηθεί σημαντικά. Το ίδιο και ο αριθμός των μειονοτικών φοιτητών στα πανεπιστήμια. Επίσης μειώθηκε η διαρροή μαθητών και φοιτητών της μειονότητας προς την Τουρκία και ακούστηκαν από μειονοτικούς φωνές αμφισβήτησης για την πολιτική που ασκεί το τουρκικό προξενείο στη Θράκη.
Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στη Θράκη δεν είχε ευεργετικά αποτελέσματα μόνο στην τοπική κοινωνία. Θετικές αναφορές για το ΠΕΜ έχουν διατυπωθεί σε εκθέσεις διεθνών οργανισμών για την Ελλάδα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι τελευταίες εκθέσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (18/02/09) και του Συμβουλίου της Ευρώπης (19/02/09), οι οποίες αναγνωρίζουν την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της Θράκης ως θετικό δείγμα ενσωμάτωσης της μειονότητας στην ελληνική κοινωνία και καλούν την κυβέρνηση να λάβει περαιτέρω μέτρα για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα.
Δεν γνωρίζω αν σήμερα οι μουσουλμάνοι της Θράκης αισθάνονται περισσότερο Ελληνες ή Τούρκοι, αλλά νομίζω ότι αυτό έχει δευτερεύουσα σημασία. Πιο σημαντικό είναι ότι τα μέλη της μειονότητας ελπίζουν πλέον σε μια ζωή στην Ελλάδα με ίσες ευκαιρίες και δικαιώματα με τους υπόλοιπους Ελληνες πολίτες και όχι σε μια ζωή στην Τουρκία ή σε μια Θράκη αυτονομημένη, όπως στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Και αυτό είναι αποτέλεσμα της ισονομίας και της πολυπολιτισμικής παιδείας.
* H κυρία Κατερίνα Μαντούβαλου είναι διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου.
Πηγή: Καθημερινή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου