Σαν ηφαίστειο που... ξυπνά εφιάλτες

Η πρόσφατη ηφαιστειακή δραστηριότητα στην Ισλανδία θα μπορούσε να γίνει επικίνδυνη για την υγεία του ευρωπαϊκού πληθυσμού, συμβάλλοντας ακόμα και στο φαινόμενο του θερμοκηπίου

Ο γίγαντας της στάχτης που γεννήθηκε από την ισχυρή έκρηξη του ηφαιστείου Εϊαφιαλαϊόκουλ στη Νότια Ισλανδία και σκίασε τη Βόρεια Ευρώπη, ματαιώνοντας τις εναέριες κυκλοφορίες, δεν θα φτάσει στη χώρα μας, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση.
«Ακόμη και αν ταξιδέψει έως εδώ η στάχτη, δεν θα είναι εύκολα ανιχνεύσιμη», εξηγεί ο διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δρ Μιχαήλ Πετράκης. «Ομως, εάν οι εκρήξεις του ηφαιστείου συνεχιστούν με μεγάλες εκπομπές και ταυτόχρονα υπάρξουν οι κατάλληλες μετεωρολογικές συνθήκες, τότε το ηφαιστειακό νέφος θα έρθει κι εδώ», συμπληρώνει.
Για ημέρες, εβδομάδες ή και για μήνες μπορεί να επαναλαμβάνονται οι εκρήξεις στο ισλανδικό ηφαίστειο, εκτιμούν οι ηφαιστειολόγοι, βάσει των στοιχείων προηγούμενης έκρηξης του 1821. Ο κρατήρας του ηφαιστείου έχει διάμετρο γύρω στα 4 χλμ. και το μεγαλύτερο τμήμα του καλύπτεται από πάγο σε έκταση 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
«Οι ηφαιστειακές εκρήξεις είναι αποτέλεσμα μηχανισμών στο εσωτερικό της Γης και εξαρτώνται, αποκλειστικά, από την αύξηση της πίεσης που εξασκούν τα αέρια που βρίσκονται διαλυμένα μέσα στο μάγμα.
Οι παράγοντες της έκρηξης
Είναι ένα φυσικό φαινόμενο, το οποίο εκδηλώνεται σε διάφορες περιοχές της Γης και εξαρτάται από παράγοντες οι οποίοι σχετίζονται άμεσα με τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του μάγματος, καθώς και από το γεωτεκτονικό περιβάλλον», επισημαίνει ο διευθυντής του Εργαστηρίου Ορυκτολογίας και Πετρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών δρ Κωνσταντίνος Κυριακόπουλος.

«Είναι δυνατό να έχουμε εκρήξεις ηφαιστείων σε εναέριο ή σε υδάτινο περιβάλλον, καθώς και σε περιοχές που είναι καλυμμένες με πάγο. Από τις πρόσφατες εκρήξεις του ηφαιστείου Εϊαφιαλαϊόκουλ τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2010, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κάτω από έναν παγετώνα, εκτοξεύτηκαν μεγάλες ποσότητες τέφρας σε μεγάλο ύψος που έφθασαν μέχρι τη στρατόσφαιρα.
Από το ηφαίστειο εκτινάχθηκαν υπέρθερμα αέρια, πυρακτωμένη λάβα και μεγάλες ποσότητες ιπτάμενης τέφρας σε ύψος 1.000 μέτρων. Είναι γνωστό ότι η Ισλανδία βρίσκεται στη μεσοωκεάνια ράχη του Ατλαντικού και πιο συγκεκριμένα πάνω από μια θερμή κηλίδα (hot spot) που προκαλεί την τήξη των πετρωμάτων του γήινου φλοιού.
Η παρουσία της νήσου Ισλανδίας στον χώρο αυτό οφείλεται αποκλειστικά στην ηφαιστειακή δραστηριότητα. Αναδύθηκε από τον πυθμένα του ωκεανού ως αποτέλεσμα της συνεχούς ηφαιστειακής δράσης».
Οι εκρήξεις των ηφαιστείων αποτελούν φυσικό φαινόμενο, το οποίο δημιουργεί έδαφος, αντίθετα με άλλα, όπως κατολισθήσεις, σεισμοί και πλημμύρες. Ανάλογες περιοχές που δημιουργήθηκαν με τον ίδιο μηχανισμό είναι τα νησιά της Χαβάης με τα μεγάλα ενεργά ηφαίστεια Μάουνα Λόα και Μάουνα Κέα, η Σαντορίνη, τα Κανάρια νησιά κ.ά.
Προηγούμενες καταγεγραμμένες εκρήξεις εκδηλώθηκαν στην Ισλανδία το 1612, το 1821 και το 1823, προκαλώντας σημαντικό λιώσιμο του παρακείμενου παγετώνα.
Η πυρακτωμένη λάβα «καίει» το κλίμα
Οπως εξηγεί ο κ. Κωνστα ντί νος Κυριακόπουλος, «οι ηφαιστειακές εκρήξεις επιδρούν στο κλίμα και συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, δεδομένου ότι η θερμότητα που προέρχεται από την ηλιακή ακτινοβολία παραμένει στην επιφάνεια της Γης επειδή εγκλωβίζεται από το στρώμα της τέφρας, αυξάνοντας τη μέση τιμή της θερμοκρασίας του πλανήτη με τις γνωστές συνέπειες.
Ανάλογες περιπτώσεις ηφαιστειακών εκρήξεων τέφρας έχουν παρατηρηθεί από τα ηφαίστεια της Αίτνας, του Εκλα στην Ισλανδία, της Σαντορίνης, του Πινατούμπο το 1981, του Βεζούβιου κ.ά.
Ειδικά κατά την έκρηξη της Αίτνας το 2002 η τέφρα έφθασε σε ύψος 6 χλμ. και με τη βοήθεια του ανέμου διασκορπίστηκε σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου φθάνοντας μέχρι την Κεφαλονιά.
Οι μεγα-εκρήξεις που κατά καιρούς έχουν παρατηρηθεί σε διάφορες περιοχές της Γης εκτόξευσαν στην ατμόσφαιρα τεράστιες ποσό τητες αερίων και τέφρας. Υπολείμματα της ηφαιστειακής τέφρας από την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης έχουν βρεθεί στους πάγους της Γροιλανδίας και σε διάφορες γεωτρήσεις σε ιζήματα της Ανατολικής Μεσογείου».
 1.585 ηφαίστεια είναι καταγεγραμμέ να στην παγκόσμια βάση δεδομένων για τα ηφαίστεια
 600 ενεργά ηφαίστεια υπάρχουν παγκοσμίως και 1.500 εν δυνάμει ενεργά
Πηγή: Έθνος (Διονυσία Λάγιου)