Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΤΕΛΗ*Μια ομιλία κατά την τελετή απονομής πτυχίων ενός ΑΕΙ, είναι ένα συμβολικό κείμενο, στο οποίο αποτυπώνονται συμπυκνωμένα και προγραμματικά εκείνες οι επιστημονικές και παιδαγωγικές αρχές, που εκπροσωπούν το Ίδρυμα και τις οποίες, ως πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, ευελπιστούμε να δούμε ως αρχές του βίου των αποφοίτων μας.
Δυστυχώς, ο εκτελών χρέη πρυτάνεως αντιμετωπίζει αυτή την ομιλία τα τελευταία χρόνια, ως ευκαιρία για να εκτοξεύσει “τούρτες” τοξικών νεοσυντηρητικών ιδεολογημάτων και παρωχημένων - χρεοκοπημένων κοινοτοπιών.
Η τελευταία ομιλία του είναι κορυφαία έκφραση του εν λόγω “λογοτεχνικού” είδους.
Σε ένα συμφυρματικό συνονθύλευμα επί παντός επιστητού, αναφορικά με τα της κοινωνίας, της παιδείας και της οικονομίας της χώρας, αποδίδει τη γενικευμένη κρίση σε κάποιες “κακές” συμπεριφορές: “δαιμονοποίηση των εννοιών της επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας, ...εσωστρέφεια... φοβικότητα” που “έχουν αναδείξει την Ελλάδα στην εχθρικότερη χώρα προς τις ξένες επενδύσεις”. Θα ήταν σκόπιμο να μας αναφέρει από ποια επιστήμη της Πολιτικής Οικονομίας αντλεί αυτή τη σοφία, κατά την οποία οι οικονομικές σχέσεις, διαδικασίες και τα εκάστοτε αποτελέσματά τους οφείλονται αποκλειστικά σε ψυχολογικές ιδιοτροπίες των υποκειμένων!
Θεωρεί ότι “Αποτέλεσμα αυτών των συμπεριφορών είναι η εκτόξευση του εξωτερικού χρέους στα 300 δισεκατομμύρια ευρώ και η καταρράκωση του κύρους της χώρας” (Ας αφήσουμε κατά μέρος την αντίληψή του περί δημοσιονομικών και περί αιτίων δημοσίου χρέους -εσωτερικού και εξωτερικού...).
Τι φάρμακο προτείνει ο ομιλητής; Μα ένα, μοναδικό και... πρωτότυπο: “θα πρέπει να πιστέψουμε και πάλι στο επιχειρείν, να τολμήσουμε την καινοτομία, να εργαστούμε με αυταπάρνηση...”. Όλα αυτά μεσούσης της εν εξελίξει οικονομικής κρίσης, η οποία έχει εξευτελίσει όλα τα δόγματα των “νεοκλασικών” νεοσυντηρητικών οικονομικών!
Οι έννοιες “κοινωνία” και “επιχειρηματικότητα” είναι ταυτόσημες σε αυτό το λογύδριο. Δεν είναι νέο το φαινόμενο. Στην επιστήμη έχει γίνει προ πολλού σαφής διαχωρισμός μεταξύ επιστημονικής αναζήτησης της αλήθειας και “απολογητικής” των εκάστοτε προθύμων “ιδεολογικών συστατικών στοιχείων της άρχουσας τάξης”. Τα τελευταία, απλώς σπεύδουν να επενδύσουν ιδεολογικά (στον βαθμό που είναι ικανά επιστημοκοφανώς) το εκάστοτε κοινωνικό και οικονομικό συμφέρον αυτής της τάξης. Αν τα ιδεολογήματά τους δεν εναρμονίζονται με τα γεγονότα, τόσο το χειρότερο για τα γεγονότα...
Έτσι, σπεύδουν να “απενοχοποιήσουν” σήμερα το κέρδος και την “επιχειρηματικότητα”, δηλ. την ασυδοσία του κεφαλαίου, αυτήν ακριβώς που με μαθηματική ακρίβεια οδήγησε στην κρίση, στην εξαθλίωση δισεκατομμυρίων ανθρώπων και στην καταδίκη τους σε όρους γενοκτονίας.
Δεν ομιλούν λοιπόν ως επιστήμονες - παιδαγωγοί, αλλά ως βασιλικότεροι του βασιλέως, δηλ. του κεφαλαίου, των εθνικών και υπερεθνικών οργάνων του: “ο κυριότερος στόχος της Ευρώπης ...είναι η εντατική προσπάθεια για την αριστεία, ...για ενίσχυση της έρευνας, της καινοτομίας, της αριστείας και της κινητικότητας των επιστημόνων”!...
Πως βλέπουν την κοινωνία οι ως άνω αυτόκλητοι ταγοί, αξιολογητές και τιμητές των πάντων; Ως εκμεταλλεύσιμο “δυναμικό”, “κινητήριες δυνάμεις” του οποίου αυτοαναγορεύονται: “Το ανθρώπινο δυναμικό υπάρχει, αλλά πρέπει να υπάρξει η κινητήριος δύναμη που θα το ενεργοποιήσει”... Κάτι σαν Απόλυτο Υποκείμενο - χειραγωγός του εκμεταλλεύσιμου “δυναμικού”.
Την ώρα που ακόμα και σοβαροί συντηρητικού κύκλοι αντιλαμβάνονται ότι μετά τη χρηματοπιστωτική και οικονομική φούσκα του “τουρμποκαπιταλισμού”, έσκασε και το πανεπιστημιακό της αντίστοιχο, “η φούσκα της Μπολόνια” (ΗΜΕΡΗΣΙΑ 28.11.2009, http://www.imerisia.gr/ article.asp?catid=12337&subid=2&pubid=22293140#), τα ως άνω “ιδεολογικά συστατικά στοιχεία” εμμένουν αυτιστικά και φανατικά στα δόγματα αυτής της φούσκας, με προεξάρχον το δόγμα της αριστείας - επιχειρηματικότητας, αυτοαναγορευόμανα σε ανιχνευτές, ελκυστές και επαναπατριστές “κορυφαίων ταλέντων επιστημόνων”! Μοναδική σπουδή τους “η προώθηση της συνεργασίας των πανεπιστημίων και των ερευνητικών φορέων... με τον επιχειρηματικό κόσμο”, δηλ. η περαιτέρω υπαγωγή επιστήμης και πανεπιστημίου στο κεφάλαιο.
Δεν μπαίνουν στον κόπο να ερευνήσουν επιστημονικά τη συσχέτιση μεταξύ νομοτελειών ανάπτυξης της έρευνας και της παιδείας και νόμων κίνησης του κεφαλαίου. Αρκούνται στη θέση των αυτοαναγορευόμενων αρίστων και αξιολογητών, ώστε να χαρακτηρίσουν κάθε απόκλιση από τα αντιεπιστημονικά-αντιπαιδαγωγικά τους δόγματα ως “μετριότητα” που “δεν έχει μέλλον”... Οποία μετριοφροσύνη!
Κατά την ομιλία του στην τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο καθηγητή του Τμήματος Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, 15.12.2009, ο κ. Διονύσιος Τσιχριτζής, προσπάθησε με τον τρόπο του να απενοχοποιήσει το κέρδος. Ωστόσο, δεδομένου ότι έχει εποπτεία του θέματος, απαντώντας σε ερώτησή μου, κατέδειξε πόσο διαφορετικοί είναι εκ των πραγμάτων οι κόσμοι του επιχειρείν και της έρευνας: Από το σύνολο των ευρεσιτεχνιών, λιγότερο από το 10% αξιοποιείται παραγωγικά ενώ λιγότερο από το 1 - 2% επιφέρει κερδοφορία! Σε απλά ελληνικά, αυτό σημαίνει ότι το επιχειρείν, στο όνομα του οποίου ομνύουν τα απανταχού ιδεολογικά συστατικά στοιχεία των προθύμων, δεσμεύει πάνω από το 90% των εφαρμοσμένων τεχνολογικών διεξόδων της γνώσης, ώστε να μην αξιοποιηθούν από ανταγωνιστές, είτε πριν επιτευχθεί απόσβεση με το παραπάνω των κεφαλαιουχικών επενδύσεων σε παρωχημένη γνώση. Αυτό σημαίνει καταστροφή - στραγγαλισμό της ίδιας της γνώσης και της επιστήμης ως καθολικής δημιουργικής - παραγωγικής δύναμης της ανθρωπότητας από το κεφάλαιο, διότι, μόνο μέσω της καταστροφής της επιτυγχάνεται η υπαγωγή της στο κεφάλαιο...
Και όμως υπάρχουν κάποιοι, που αυτιστικά ταυτίζουν την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο με το κεφάλαιο!
Αφήνω στην κρίση σας τη σύνταξη και το νοηματικό πλούτο της επικής προτροπής: “Ας σταματήσουμε λοιπόν να εφευρίσκουμε προσχήματα για τη διατήρηση των μέτριων επιδόσεων, την συντήρηση της στασιμότητας και την μυωπική αγνόηση των μετρίων και των κατ΄ επίφασιν μέσα στα πανεπιστήμια μας και ας ακολουθήσουμε τον ανηφορικό, δύσκολο αλλά μοναδικό δρόμο της εντατικής προσπάθειας”...
Έχω προ πολλού πεισθεί, στερείται νοήματος κάθε απόπειρα επιστημονικής ανασκευής των ανορθολογικών - αντιεπιστημονικών δογμάτων του νεοφιλελευθερισμού-νεοσυντηρητισμού και των σαθρών ιδεολογικών δογμάτων των ανά ΑΕΙ προθύμων οργάνων του. Γι' αυτό και τα τελευταία φυγομαχούν συστηματικά, αποφεύγουν το δημόσιο επιστημονικό διάλογο επί των πανεπιστημιακών ζητημάτων, αρκούμενα σε άτεχνη αναπαραγωγή φθηνών πολιτικάντικων και δημοσιογραφικών σχημάτων.
Η όποια ισχύς τους δεν εδράζεται στον ορθό αποδεικτικό λόγο, αλλά σε εκτός της επιστήμης κείμενα κριτήρια και συμφέροντα. Στα τελευταία εδράζεται και το μπλοκ (στήριξης - ανοχής - εθελουσίας άγνοιας και φόβου) των πραξικοπηματικώς ασκούντων τη διοίκηση στο Πολυτεχνείο Κρήτης από τα μέλη ΔΕΠ. Γι' αυτό και πνέουν τα μένεα εναντίον του πανεπιστημιακού ασύλου και κάθε ίχνους κοινωνικού - ακαδημαϊκού συλλογικού ελέγχου: το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι η ασυλία των προαναφερθέντων αλλότριων κριτηρίων και ιδιοτελών συμφερόντων.
Ωστόσο, οι διοικήσεις έρχονται και παρέρχονται, αλλά η ευθύνη μας απέναντι στην επιστήμη, στην κοινωνία και στη νεολαία μένει.
Τουλάχιστον ας μη μας περνούν όλους αγεληδόν αδαείς, άβουλους, αυλοκόλακες της κάθε εξουσίας και εθελόδουλους. Ας μην ευτελίζουν συλλήβδην την επιστήμη την παιδαγωγία και την αξιοπρέπειά μας.
Οφείλω λοιπόν να δηλώσω ρητά και κατηγορηματικά, ότι και η ως άνω ομιλία κατά την τελετή απονομής πτυχίων στο Πολυτεχνείο Κρήτης του 2009, δεν με εκφράζει και με προσβάλλει, με την ελπίδα ότι συμμερίζονται την προβληματική μου με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και άλλα μέλη της κοινότητας του Ιδρύματος.
Καλές Γιορτές σε όλους.
*Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης
Πηγή: Χανιώτικα Νέα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου