«Για το περιεχόμενο του ολοήμερου Γυμνασίου»

Η ανάγκη της δημιουργίας στην Ελλάδα κατ΄ αντιστοιχία με τις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες του θεσμού του ολοήμερου Γυμνασίου έχει διαφανεί από πολύ καιρό εξαιτίας των κοινωνικών αλλαγών και των εκπαιδευτικών απαιτήσεων. Υπάρχουν ήδη προτάσεις για το περιεχόμενο και τον τρόπο λειτουργίας αυτού του θεσμού.
Κατά την άποψή μου ένα ολοήμερο Γυμνάσιο δε θα πρέπει απλά να απασχολεί τον μαθητή την ώρα που και οι δυο γονείς του πλέον απουσιάζουν στις εργασίες τους, ούτε να ενισχύει και μόνον τους αδύναμους μαθητές ως φροντιστήριο αυξάνοντας παράλληλα τον χρόνο απασχόλησης των παιδιών μέσα στο σχολείο και δίνοντας την ευκαιρία για την αύξηση της διδακτέας ύλης των μαθημάτων.
Ο θεσμός του ολοήμερου Γυμνάσιου είναι θεσμός που ανοίγει νέες ποιοτικές προοπτικές στην εκπαιδευτική διαδικασία και πρέπει να σχεδιαστεί πολύ προσεκτικά και από τις πιθανές πιλοτικές του εφαρμογές. Πρέπει να σηματοδοτεί μια ρηξικέλευθη εκπαιδευτική πολιτική, και οι εμπλεκόμενοι φορείς θα πρέπει να έχουν το θάρρος να την προτείνουν και να την εφαρμόσουν.
Το να προσθέσουμε απλώς ώρες σε ορισμένα μαθήματα «κύρους» επιβαρύνουμε το ήδη βεβαρυμμένο πρόγραμμα των παιδιών με θεωρητικά μαθήματα.
Το σχολείο της σύγχρονης και χρήσιμης γνώσης είναι το σχολείο που θα υλοποιήσει τους δεκαέξι δείκτες ποιότητος της σχολικής εκπαίδευσης όπως τους προτείνει η Ευρωπαϊκή έκθεση του 2000, και η οποία περιλαμβάνει εκτός των άλλων την μείωση των ποσοστών εγκατάλειψης, τη μείωση του αριθμού μαθητών ανά Η/Υ, την αύξηση της εκπαιδευτικής δαπάνης ανά μαθητή, τη συμμετοχή των γονέων κ.α.. Θα πρέπει επίσης να ακολουθεί τους οκτώ άξονες του CIDREE(Παιδαγωγικά Ινστιτούτα της Ευρώπης) που είναι αντίστοιχοι και περιλαμβάνουν την ικανότητα να μαθαίνει κανείς πώς να μαθαίνει, τις διαπροσωπικές σχέσεις και την πολιτική, τις ψηφιακές ικανότητες κ.α. Είναι το σχολείο που οι μαθητές του θα πρωτεύσουν επιτέλους στο διαγωνισμό της PISA, αλλά παράλληλα -και κυρίως- δεν μπορεί να παραβλέπει την ανάγκη των μαθητών για ένα ελκυστικό σχολείο που αγκαλιάζει τα ενδιαφέροντά τους σε ένα ευχάριστο, χαρούμενο, δημιουργικό και καινοτόμο εκπαιδευτικό περιβάλλον.
Πρέπει να συνταχθούν προδιαγραφές για τη μεταμεσημβρινή ζώνη του Ολοήμερου Γυμνασίου που να περιλαμβάνουν προγράμματα σπουδών, στόχους και εποπτικά υλικά για όλα τα προτεινόμενα επιπλέον μαθήματα ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτά θα γίνονται με τρόπο δημιουργικό, εφαρμόζοντας καινοτομίες, διαθεματικά project, ομαδοσυνεργατικές διδακτικές μεθόδους κτλ., μιας νέας εκπαιδευτικής αντίληψης.
Οι δέκα επιπλέον ώρες εβδομαδιαίως που πιθανώς θα προστεθούν (2 ώρες ημερησίως) και θα συμπληρώνουν την πρωινή και μεσημβρινή ζώνη με διακοπή για φαγητό, θα μπορούσαν να είναι οι εξής:
• 2 ώρες Νεοελληνική Γλώσσα
• 2 ώρες Μαθηματικά
• 2 ώρες Αισθητική Αγωγή ( 1 ώρα Εικαστικά – 1 ώρα Μουσική )
• 2 ώρες Φυσική Αγωγή
• 2 ώρες Όμιλοι δραστηριοτήτων (πχ: περιβαλλοντικός, πολιτιστικός κτλ.)
Θεωρώ ότι με τις σημερινές συνθήκες, όσες ώρες κι αν προστεθούν στα Μαθηματικά, στη Φυσική ή στη Γλώσσα, αν δεν επιμείνουμε παράλληλα σε μια αλλαγή περιεχομένου και διδακτικής αντίληψης που θα βασίζεται στη διασύνδεση της θεωρίας με την πραγματική ζωή, μετά από μια ουσιαστική επιμόρφωση των διδασκόντων, απλά θα προσθέτουμε επιπλέον ωριαία μαθήματα.
Οι Ξένες Γλώσσες θα μπορούσαν να προσφέρονται στους Ομίλους δραστηριοτήτων. Η άποψή μου για τις Ξένες Γλώσσες, τις οποίες θεωρούμε όλοι απαραίτητες για τον Ευρωπαίο πολίτη, είναι πως στο Δημόσιο σχολείο έχουν να αντιπαλέψουν με αμφίβολα τελικώς αποτελέσματα απέναντι σε ένα τεράστια διογκωμένο εξωσχολικό ιδιωτικό σύστημα, που περιλαμβάνει χιλιάδες απασχολούμενους, φροντιστήρια, ιδιαίτερα μαθήματα και παροχή πιστοποίησης.
Η Πληροφορική που είναι απαραίτητη ως πληροφορία και επικοινωνία, δεν προορίζεται να είναι γνωστικό αντικείμενο στο επίπεδο του Γυμνασίου. Είναι η εκμάθηση των χειρισμών ενός μέσου και η ποικιλόμορφη εφαρμογή του στα μαθήματα του σχολείου. Η εφαρμογή αυτή πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στις διαδικασίες κάθε μαθήματος. Η διδασκαλία της χρήσης του υπολογιστή αρκεί στις ήδη προβλεπόμενες ώρες. Μπορεί όμως να προσφέρεται και στους Ομίλους.
Η Τέχνη, που συρρικνωμένη από διδακτικές ώρες απαξιώνεται γενικώς στην πράξη, πρέπει να αντιληφθούμε ότι δεν είναι απλώς μια ευχάριστη ενασχόληση αλλά είναι συμβολή στον πολιτισμό, είναι Γνώση, και πρέπει να χαρακτηρίζει το πρόγραμμα.
Το προφίλ του μαθητή του Ολοήμερου Γυμνασίου δεν μπορεί να είναι ο μαθητής που αντί για εφτά ώρες είναι τώρα καθισμένος εννέα συνεχόμενες ώρες σε ένα θρανίο και παρακολουθεί θεωρίες που τις περισσότερες φορές λίγο τον ενδιαφέρουν, επί πέντε ημέρες την εβδομάδα. Ούτε ο μαθητής που θα του προσφέρονται μόνο δύο ή τρεις ώρες Φυσική Αγωγή εβδομαδιαίως με τις γνωστές μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία του και στον τρόπο της ζωής του!

Γιώργος Σιγάλας
Ζωγράφος
Σύμβουλος Καλλιτεχνικών Μαθημάτων
Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.