Το πρώτο νεοελληνικό σκάνδαλο στη Βουλή

Ο υπουργός Οικονομικών του Κωλέττη, Νικόλας Πονηρόπουλος, καταγγέλλεται για διαφθορά, κατάχρηση δημόσιας περιουσίας και μίζες από κερδοσκόπους

Τέτοιες μέρες το 1847, η μικρή Ελλάδα, που έκανε τα πρώτα της βήματα η Μεγάλη Ιδέα, συγκλονιζόταν από το σκάνδαλο του σταριού. Ο υπουργός Οικονομικών Πονηρόπουλος καταγγελλόταν στη Βουλή για κατάχρηση δημόσιας περιουσίας.

Κατηγορούνταν ότι μαζί με άλλους εισέπραξε παρανόμως χρήματα, πλαστογράφησε και υπεξαίρεσε έγγραφα «περί της τιμής των σιτηρών». Ο αντιπολιτευόμενος τον Κωλέττη Τύπος, όπως συνηθιζόταν, στέγασε τα γεγονότα κάτω από τον τίτλο «Πονηροπουλικά».
Επί δύο μήνες οι σχετικές συζητήσεις μονοπώλησαν την επικαιρότητα, προκαλώντας έντονες αντιπαραθέσεις, μέσα κι έξω από το πρώτο νεοελληνικό Κοινοβούλιο. Η υπόθεση δεν περιοριζόταν στα οικονομικά. Η κερδοσκοπία με τα σιτηρά, σε μια περίοδο σιτοδείας, που το προϊόν βρισκόταν στη διατίμηση, συνιστούσε μείζον πολιτικό και ηθικό ζήτημα.
Διερεύνηση της υπόθεσης
Στη Βουλή συγκροτήθηκε στα μέσα Φεβρουαρίου επιτροπή, όπως προβλεπόταν από τη σχετική νομοθεσία περί ευθύνης υπουργών, για να διερευνήσει την υπόθεση και να εκδώσει πόρισμα. Ηταν η πρώτη και μοναδική φορά που θα συμβεί αυτό στα χρόνια του Οθωνα.
Μετά από έναν μήνα κατέληξε σε δύο πορίσματα. Ενα καταδικαστικό της πλειοψηφίας κι ένα απαλλακτικό της μειοψηφίας. Για όσους παραξενεύονται από την αντιστροφή του σημερινού κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο η πλειοψηφία της εξεταστικής εκδίδει ψηφίσματα απαλλαγής πολιτικού, που ανήκει στην πλειοψηφία της Βουλής και αντιστρόφως, η εξήγηση είναι απλή.

H πρώτη άγνωστη επέμβαση των δανειστών στην Eλλάδα

Kομισάριοι της Aγγλίας, της Γαλλίας και της Pωσίας ανέλαβαν να «εκσυγχρονίσουν» την οικονομία για την αποπληρωμή των χρεών
- Tο φορολογικό σύστημα είναι ατελέστατο με αποτέλεσμα μεγάλη φοροδιαφυγή... 
- Oι εισπράξεις των εσόδων προσφέρονται για καταχρήσεις ... 
- Oι δημοσιονομικοί λογαριασμοί δεν ελέγχονται... 
- Oι κρατικοί προϋπολογισμοί είναι αδιαφανείς ... 
- Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα μέτρα για την οικονομική ανάπτυξη...
Oι παραπάνω διαπιστώσεις αφορούν, βεβαίως, την Eλλάδα και ο κατάλογος περιλαμβάνει κι άλλες παρόμοιες. Όπως για παράδειγμα ότι τα επίσημα οικονομικά στοιχεία δεν είναι ούτε ακριβή ούτε αυθεντικά. 
Eίναι κρίσεις, που περιέχονται σε μια άλλη άγνωστη στους πολλούς διεθνή έκθεση η οποία συντάχθηκε πριν από ενάμιση ακριβώς αιώνα!
Tότε επιβλήθηκε στην Eλλάδα ο πρώτος διεθνής έλεγχος στα οικονομικά της κι όχι μετά το «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» του 1893 και τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, όπως συνεχώς επαναλαμβάνεται αυτή την περίοδο. H χώρα βίωνε την εποχή εκείνη την τελευταία ταραγμένη οθωνική περίοδο, που θα καταλήξει στην επανάσταση του 1862 και την έξωση της βαυαρικής δυναστείας.
Mετά το τέλος του κριμαϊκού πολέμου (1856) και της «ξενικής κατοχής» (1857) στην Eλλάδα, λόγω της στάσης της (φιλορωσική, επαναστατικά κινήματα στην τουρκοκρατούμενη Hπειρο και Θεσσαλία), Aγγλία και Γαλλία θέλησαν να ξεκαθαρίσουν τους λογαριασμούς τους με τους Έλληνες. Aπαίτησαν τα παλιά δάνεια, που είχαν «παγώσει» από τότε που η Eλλάδα κήρυξε χρεοστάσιο και δεύτερη πτώχευση (1843).
Προστάτιδες δυνάμεις
Tαυτοχρόνως με την αποχώρηση των αγγλο-γαλλικών στρατευμάτων από την Eλλάδα (αρχές του 1857) συγκροτήθηκε επιτροπή από αντιπροσώπους των «προστάτιδων δυνάμεων» (Aγγλία, Γαλλία, Pωσία). Σκοπός της ήταν να ερευνήσει τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας και να επιβάλλει την αποπληρωμή του δανείου των 60 εκατ. φράγκων, που είχε συναφθεί με την έλευση του Oθωνα ( 1832).

Αγγελος Χανιώτης: μελετώντας τα συναισθήματα των αρχαίων Ελλήνων

Ο καθηγητής της Οξφόρδης και του Πρίνστον εξασφάλισε υψηλή επιχορήγηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση για να ερευνήσει την ιστορία των ανθρώπινων συναισθημάτων

«Η ευρωπαϊκή λογοτεχνία αρχίζει οργισμένα,με την Ιλιάδα,ενώ η αρχαία ιστορία τελειώνει με την εγκαθίδρυση μιας θρησκείας,του χριστιανισμού,ο οποίος έχει τα συναισθήματα στον πυρήνα της διδασκαλίας του » παρατηρεί ο Αγγελος Χανιώτης. 

Αρχές του 2009 ο περίφημος καθηγητής της Αρχαίας Ιστορίας κέρδισε από την Ευρωπαϊκή Ενωση μια άνευ προηγουμένου επιχορήγηση ύψους 1,59 εκατ. ευρώ για να γεμίσει το ιστορικό κενό σε ένα πεδίο ανεξερεύνητο όσο και γοητευτικό: την ιστορία των ανθρώπινων συναισθημάτων. «Εγγύηση» αποτέλεσε όχι μόνο η καινοτομία του θέματός του, αλλά και ο ίδιος ο συγγραφέας: ο Αγγελος Χανιώτης διετέλεσε αντιπρύτανης του κορυφαίου Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης προτού γίνει εταίρος του Αll Souls College και καθηγητής στην Οξφόρδη το 2006. Τον περασμένο Απρίλιο εξελέγη καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Ινστιτούτο Ανωτέρων Σπουδών του Πρίνστον (εκεί όπου μελέτησε και ο Αϊνστάιν), θέση την οποία αναλαμβάνει το 2010. 
Ντροπή, αγάπη, πόθος, συμπάθεια, μίσος, φόβος, θυμός, χαρά, απόγνωση, απληστία, γενναιοδωρία, φιλοδοξία, ανιδιοτέλεια, επιθετικότητα, ζήλια, ευγνωμοσύνη, απογοήτευση, έκσταση, περηφάνια, ενοχή, αηδία, λύπηση, θαυμασμός, μεταξύ άλλων. Τίτλος του υπερφιλόδοξου έργου του Αγγελου Χανιώτη είναι «Τα συναισθήματα ως κοινωνικό και πολιτισμικό μόρφωμα: το αρχαίο ελληνικό παράδειγμα». « Οταν μιλάμε για συναισθήματα σκεφτόμαστε κυρίως την ψυχολογική και νευροβιολογική διάστασή τους.Περά από αυτό,στους παράγοντες που επηρεάζουν το τι αισθανόμαστε και κυρίως το πώς εκφράζουμε τα συναισθήματά μας,περιλαμβάνονται και τα κοινωνικά και πολιτιστικά δεδομένα.Αναφέρω ως παράδειγμα ένα στοιχειώδες συναίσθημα,τον φόβο του θανάτου.

Ποιος έκλεψε τη Μόνα Λίζα;

100 χρόνια µετά την «κλοπή του αιώνα» τα ερωτηµατικά παραµένουν

Πώς µπόρεσε ένας απλός εργάτης να πραγµατοποιήσει την «κλοπή του αιώνα»; Και πώς ήταν δυνατόν να κρατήσει στο δωµάτιό του ανενόχλητος ένα από τα αριστουργήµατα της παγκόσµιας ζωγραφικής επί δυόµισι χρόνια; Επειτα από 15ετή έρευνα, ένας γάλλος ειδικός ρίχνει φως στα σκοτεινά σηµεία µιας µυστηριώδους υπόθεσης. 
Η Μόνα Λίζα κλάπηκε από το Μουσείοτου Λούβρου στις 21 Αυγούστου 1911. Οπρώτος που αντιλήφθηκετην κλοπή ήταν ένας πλανόδιος ζωγράφος, ο Λουί Μπερού. Οι γαλλικές αρχές δεν σφράγισαν µόνο όλες τις εισόδους του µουσείου, αλλά και τα σύνορα της Γαλλίας. Την επόµενηµέρα η είδηση φιλοξενήθηκε στην πρώτη σελίδα των εφηµερίδων όλου του κόσµου. «Ητανσαν να έκλεβε κάποιοςτον Πύργο του Αϊφελ», σχολιάζει σήµερα στη «Figaro»ο Ζερόµ Κονιάρ, συγγραφέας καιδηµοσιογράφος µε ειδίκευση στις τέχνες. 

Ο διασηµότεροςπίνακας του Λεονάρντο ντα Βίντσι βρέθηκε στα τέλη Νοεµβρίου του 1913 στη Φλωρεντία. Οπως αποδείχθηκε, δράστης της κλοπής ήταν κάποιος Βιντσέντζο Περούτζια, ιταλός εργάτης, που έκλεψε τον πίνακα γιατί πίστευε ότι ανήκε στην πατρίδα του, παρά το γεγονός ότι η Μόνα Λίζα είχε αποκτηθεί νόµιµα και έναντι υψηλού τιµήµατος από τον βασιλιά της Γαλλίας Φραγκίσκο Α’ και φίλο του Ντα Βίντσι. Σύµφωνα µε όσα ήταν γνωστά, ο δράστης είχε εργαστεί ως ξυλουργός στο Λούβρο. Στις 7 το πρωί, όταν η αίθουσα ήταν ακόµη έρηµη,ξεκρέµασε τον πίνακα, αφού αφαίρεσε πρώτα το διαφανές προστατευτικό. Υποτίθεται ότι δεν έγινε αντιληπτός από κανέναν. Ηταν όµως τα πράγµατα τόσο απλά; Στο βιβλίο του «Une femme disparait. Le vol de la Joconde au Louvre en 1911», εκδ. Le Passage, o Ζερόµ Κονιάρ διατηρεί πολλές αµφιβολίες και κάνει ορισµένες ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις.

«Στο σφυρί» χειρόγραφο αγωνιστή της επανάστασης του ΄21

Έγγραφα με εθνική σημασία σε δημοπρασία

Σε δημοπρασία του οίκου «Βέργος» συμμετείχε το χειρόγραφο του φιλικού και αγωνιστή της επανάστασης του ’21, Χριστόφορου Περραιβού, συναγωνιστή του Ρήγα Φεραίου, στο οποίο στηρίχθηκε η τρίτη έκδοση (1857) του έργου «Ιστορία του Σουλίου και Πάργας», αποσπώντας το ποσό των 29.500 ευρώ, ενώ η αξία του είχε εκτιμηθεί σε 25.000 με 35.000 ευρώ.

Το χειρόγραφο αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό ντοκουμέντο της νεώτερης ελληνικής ιστορίας, αφού η «Ιστορία» του Περραιβού θεωρείται μέχρι και στις μέρες μας ως ανεκτίμητη πηγή πληροφοριών για την κοινωνική οργάνωση των Σουλιωτών όπως και των ηρωικών αγώνων τους εναντίον του Αλή Πασά. 
Αξίζει να αναφερουμε ότι    ο Α΄ τόμος πρωτοκυκλοφόρησε ανώνυμα το 1803, ενώ το 1815 επανακυκλοφόρησε με κρυπτογραφημένο όνομα συγγραφέα η πρώτη ολοκληρωμένη έκδοση του έργου. Στην έκδοση, επίσης, του 1857 ο συγγραφέας έκανε πολυάριθμες διορθώσεις και συμπληρώσεις. 

Τα πάντα επίκαιρα µυστικά της βασίλισσας Κλεοπάτρας

Απλά µαθήµατα διακυβέρνησης

ΤΗΕ ΝΕW YORK TIMES, Της STACY SCHIFF

Με τα σηµερινά δεδοµένα, η βασίλισσα της ΑιγύπτουΚλεοπάτρα ήταν µια από τις πλέον επιτυχηµένες γυναίκες της εποχής της. Εκανε τις σωστές συµµαχίες, τους κατάλληλους δεσµούς, αντιµετώπιζε εχθρούς και συγγενείς έτσι ώστε να µην την απειλούν και έφτιαξε το δικό της εγχειρίδιο επιβίωσης. 
Σε ηλικία 18 ετών η Κλεοπάτρα Ζ’ κληρονόµησε την πολυτιµότερη επιχείρηση που υπήρχε στην εποχή της, εκείνη που ζήλευε όλος ο κόσµος. Οι πάντες σε απόσταση πολλών χιλιοµέτρων από το παλάτι της δούλευαν για εκείνη. Οτιδήποτε φύτρωνε ή παραγόταν της ανήκε και είχε τον έλεγχο όλου του γραφειοκρατικού µηχανισµού. Από τη στιγµή που ξυπνούσε ασχολούνταν µε στρατιωτικές και εµπορικές αποφάσεις. Σε έναν κόσµο ανδρών είχε να αντιµετωπίσει πολύ περισσότερες προκαταλήψεις και γύρω της υπήρχε µια βασιλική αυλή, όπου σε κάθε γωνιά εξυφαίνονταν συνωµοσίες. Τα µυστικά που την έκαναν τόσο επιτυχηµένη ηγέτιδα µπορεί να φανούν χρήσιµα και σήµερα. Ιδού µερικά: 

Εξαλείψτε τους αντιπάλους σας. 

Το να απορροφήσετε τον ανταγωνισµό είναι καλό. Το να τον εξαλείψετε είναι ακόµα καλύτερο. Η Κλεοπάτρα εξαφάνισε γρήγορα τα αδέλφια της – συµπεριφορά που όπως παρατήρησε ο Πλούταρχος ήταν αναγκαία µεταξύ των βασιλέων και συνέβαινε (κυρίως) στις καλύτερες οικογένειες. Ενας αδελφός της σκοτώθηκε στον εµφύλιο πόλεµο που κήρυξε εκείνη εναντίον του, ένας άλλος δηλητηριάστηκε και εκείνη διέταξε τον φόνο της µικρότερης αδελφής της. Ολα αυτά µήπως σηµαίνουν ότι η οικογενειακή επιχείρηση είναι κακή ιδέα; 

Μάλλον ναι. 

Η Σερβία ζητά από τις ΗΠΑ να εκδώσει πρώην μέλος της «Γκεστάπο»

Η σερβική κυβέρνηση ζήτησε επίσημα από την αμερικανική να εκδώσει έναν Αμερικανό πολίτη αλλά πρώην μέλος της ναζιστικής 'Γκεστάπο', τον Πέτερ Εγκνερ, ύποπτο γιά τη δολοφονία περίπου 17 χιλιάδων αμάχων στην περιοχή του Βελιγραδίου κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ανακοινώθηκε από το υπουργείο της Δικαιοσύνης στο Βελιγράδι.

Ο Εγκνερ σήμερα διάγει το 88ο έτος της ηλικίας του, γεννήθηκε στην πρώην Γιουγκοσλαβία και σήμερα είναι εγκατεστημένος στο Σιάτλ.
Οι Σέρβοι έχουν συγκεντρώσει πολλά στοιχεία σε βάρος του, άλλα απ αυτά αφορούν δολοφονίες αμάχων, που έκανε ο ίδιος, και άλλα δολοφονίες αμάχων στις οποίες «είχε συνέργια».

Οι Ελληνες Εβραίοι στην Κατοχή

Το 87% του προπολεμικού πληθυσμού των περίπου 75.000 ατόμων δολοφονήθηκε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης

Οταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, στην Ελλάδα υπήρχαν μικρές κοινότητες αφομοιωμένων Ρωμανιωτών Εβραίων, οι οποίοι είχαν μητρική γλώσσα τα ελληνικά και ζούσαν στα Ιόνια νησιά, στην Αθήνα και στην κεντρική Ελλάδα. Αυτοί συγκαταλέγονταν στις αρχαιότερες εβραϊκές παροικίες στην Ευρώπη. Είχαν επισκιασθεί από τους Σεφαραδίτες Εβραίους, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη βόρεια Ελλάδα μετά την εκδίωξή τους από την Ισπανία το 1492, και μιλούσαν ακόμη λαντίνο. 

Επί Οθωμανών η Θεσσαλονίκη είχε γίνει σχεδόν εβραϊκή πόλη. Ακόμα και μετά την ένταξή της στον εθνικό κορμό, παρέμενε ένα από τα πρωτεύοντα κέντρα του ευρωπαϊκού εβραϊσμού. Η εβραϊκή κοινότητα στην Ελλάδα αριθμούσε συνολικά 70.000 με 80.000 ανθρώπους. Οταν εισέβαλε η Βέρμαχτ, οι «ειδικοί επί εβραϊκών θεμάτων» του Ράιχ είχαν καθαρή εικόνα του χαρακτήρα και του μεγέθους του ελληνικού εβραϊκού κόσμου. Οι Γερμανοί διπλωμάτες στην Ελλάδα πληροφορούσαν τα SS στο Βερολίνο ήδη από το 1938. Το 1943 οι ναζί άρχισαν να στέλνουν δεκάδες χιλιάδες Ελληνες Εβραίους στα στρατόπεδα θανάτου. Το 1944 είχαν ολοκληρώσει το μακάβριο έργο τους.

(Στεφανος Xελιδονης)

Η συστηματική εξόντωση άρχισε από τη Θεσσαλονίκη

Αλεξιου Mενεξιαδη*
Τα γεγονότα της συστηματικής εξόντωσης των Εβραίων της Ευρώπης κατά τη γερμανική κατοχή είναι λίγο-πολύ γνωστά: οι ρατσιστικοί «νόμοι της Νυρεμβέργης» και η εφαρμογή τους στις κατεχόμενες χώρες, με τα γκέτο, τις συλλήψεις, τον εκτοπισμό στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης, τα κρεματόρια.
Παράλληλα, η απάθεια ή η πρόθυμη συμμετοχή των τοπικών πληθυσμών στη διαδικασία αυτή, αλλά και οι εξαιρετικά θαρραλέες προσπάθειες απόκρυψης, φυγάδευσης και διάσωσης των διωκομένων. Η διεθνής και η ελληνική ιστοριογραφία έχει αναλυτικότατα ασχοληθεί με το θέμα, βοηθώντας στην κατανόηση του ερωτήματος «πώς ήταν δυνατόν», με την ελπίδα πάντοτε της αποφυγής επανάληψης μιας τέτοιας γενοκτονίας.

Ο πύργος της Πίζας δεν ήταν ποτέ ίσιος!

Λίγο μετά την έναρξη της κατασκευής του το 1173, διαπιστώθηκε ότι τα θεμέλια του πύργου της Πίζας ήταν ανομοιόμορφα. Η κατασκευή σταμάτησε, και συνεχίστηκε μόνο αφού πέρασαν 100 χρόνια. Στη συνέχεια, έγινε σαφές και ορατό ότι ο Πύργος της Πίζας έχει κλίση προς τα νότια.

Δεδομένου ότι η τακτική μέτρηση του πύργου άρχισε το 1911, η κορυφή του πύργου παρεκλίνει 1,2 χιλιοστά ανά έτος. Σήμερα η κορυφή του Πύργου της Πίζας είναι περίπου 5,3 m εκτός του κέντρου.

Μετά την κατάρρευση του καμπαναριού του καθεδρικού ναού της Πάβια το 1989, το Consorzio Progetto Torre di Pisa ανέθεσε στους μηχανικούς να σταθεροποιήσουν τον πύργο. 

Οι «γείτονες» με άλλο μάτι στη Βαλκανική Ιστορία

Η πολύπλευρη και σφαιρική διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας και μέσα από τις ιστορίες των «γειτόνων» μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη αλληλοκατανόηση και συνύπαρξη των λαών των Βαλκανίων. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της διημερίδας του Κέντρου για τη Δημοκρατία και τη Συμφιλίωση της Νοτιανατολικής Ευρώπης που οργανώθηκε το Σαββατοκύριακο στη Θεσσαλονίκη με τη συμμετοχή εκπαιδευτικών και πανεπιστημιακών από χώρες της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής.

Το Κέντρο προχώρησε πριν από λίγα χρόνια και στη συγγραφή εναλλακτικού εκπαιδευτικού υλικού για τη διδασκαλία της Ιστορίας της Νοτιανατολικής Ευρώπης- με επιστημονική υπεύθυνη την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου κυρία Χριστίνα Κουλούρη - το οποίο περιέχει ιστορικές πηγές και των «άλλων», δηλαδή των γειτονικών βαλκανικών εθνών. Τα εν λόγω εγχειρίδια χρησιμοποιούνται ως βοηθήματα στο μάθημα της Ιστορίας σε αρκετές βαλκανικές χώρες, όχι όμως και στην Ελλάδα. 

Η αντίσταση των νέων στην Κατοχή

Πολλές οργανώσεις με διαφορετικές ιδεολογικές καταβολές συγκρότησαν ένα από τα δυναμικότερα κινήματα στην Ευρώπη

Της Οντετ Bαρων-Bασαρ*
Την 28η Οκτωβρίου του 1941, πρώτη επέτειο του πολέμου, στην ιταλοκρατούμενη Αθήνα το Πανεπιστήμιο ήταν σε αναβρασμό. Από την παραμονή γίνονταν αντιστασιακές εκδηλώσεις στο προαύλιο που συγκέντρωσαν 1.500 φοιτητές, και τα συνθήματα του νεοϊδρυμένου ΕΑΜ καλούσαν σε αγώνα κατά των κατακτητών. Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τσάτσος εκφώνησε ομιλία που του στοίχισε την απόλυσή του και ομάδες φοιτητών κατέθεσαν στεφάνι στον Αγνωστο Στρατιώτη. Εγκαινίαζαν έτσι τις κινητοποιήσεις των επόμενων χρόνων που ήταν όλο και μαζικότερες. Πριν ακόμη από την ίδρυση των αντιστασιακών οργανώσεων των νέων, η φοιτητική πρωτοπορία είχε δώσει πρώτη το «παρών». Στις 17 Νοεμβρίου του 1941 έγινε και η πρώτη απεργία φοιτητών του Πολυτεχνείου με 4.000 συμμετέχοντες.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, η συγκυρία της Κατοχής και η δυναμική της Αντίστασης πυροδότησαν την ανάπτυξη ενός πολύ σημαντικού αντιστασιακού κινήματος μέσα από το οποίο η νεολαία συγκροτήθηκε και ως πολιτικό και κοινωνικό υποκείμενο. Η ιδιοσυγκρασία των νέων της εποχής, επιρρεπής στην εξέγερση και γενναιόδωρη μπροστά στις απαιτούμενες θυσίες, τολμηρή απέναντι στα τρομερά ρίσκα, βρήκε έκφραση στις αντιστασιακές οργανώσεις των νέων. Στην αρχή υπήρχε ένας μεγάλος πλουραλισμός. Μπορεί να φανταστεί κανείς πολλές εκατοντάδες ρυάκια που ξεκινούν πραγματικά από κάθε γωνιά της χώρας ήδη από τους πρώτους μήνες της Κατοχής και τα οποία σιγά σιγά συγκλίνουν δημιουργώντας χειμάρρους και τελικά τον τεράστιο ποταμό της Αντίστασης στην Ελλάδα, που υπήρξε ένα από τα μαζικότερα και δυναμικότερα κινήματα της Ευρώπης. Ετσι εξηγείται και η εξάπλωση της ΕΠΟΝ αργότερα, η οποία απορροφά τις κατά τόπους και περιοχές οργανώσεις και αποκτά γρήγορα μια πράγματι πανελλαδική βάση.

Υψηλά επιτόκια και αυστηροί όροι δανεισμού στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ...αρχαιότητας

«Ιστορίες νομισμάτων-Αφηγήσεις πόλεων» τιτλοφορείται η έκθεση που εγκαινιάζεται στις 24 Νοεμβρίου στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος». Πρόκειται για την παρουσίαση 160 νομισμάτων από τον 6ο αιώνα π.Χ. έως και τον 3ο μ.Χ., από την οποία αντλούνται σημαντικές πληροφορίες, ιστορικές, πολιτικές, θρησκευτικές και -κυρίως- οικονομικές. Ο επισκέπτης θα διαπιστώσει ότι τα δάνεια δεν είναι εφεύρεση του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού συστήματος, αλλά υπήρχαν και στην αρχαιότητα και μάλιστα με πολύ υψηλά επιτόκια!

Σύμφωνα με το Βήμα, είναι η πρώτη παρουσίαση ενός τμήματος της συλλογής που απέκτησε το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού από Γερμανό συλλέκτη, αποτελούμενης από 13.000 νομίσματα.
Αντιπροσωπεύει περιοχές από τη σημερινή Γαλλία ώς την Αίγυπτο, ωστόσο ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μικρά Ασία -γι' αυτό άλλωστε αποτελεί την τέταρτη μεγαλύτερη συλλογή νομισμάτων της Μικράς Ασίας στον κόσμο. 
Όπως επισημαίνει η αρχαιολόγος-νομισματολόγος Ελένη Παπαευθυμίου, επιμελήτρια της συλλογής του ΙΜΕ και της έκθεσης, τα νομίσματα παρέχουν στον ειδικό μελετητή επιπλέον πληροφορίες σχετικά με ιστορικά και οικονομικά γεγονότα, όπως η πτώχευση μιας πόλης. Οι καλύτερες τράπεζες στην αρχαιότητα πάντως ήταν τα ιερά, από τα οποία δανειζόταν και το κράτος. Όσο για τους ιδιώτες τραπεζίτες, εκείνοι ρύθμιζαν το ύψος του επιτοκίου ανάλογα με τον κίνδυνο.

Οι ΗΠΑ έδωσαν μετά τον πόλεμο εν γνώσει τους ασφαλές καταφύγιο σε Ναζί

Πορίσματα μυστικής έκθεσης
Περισσότερες λεπτομέρειες για την σκοτεινή ιστορία της μεταφοράς εκατοντάδων επιστημόνων από τη ναζιστική Γερμανία στις ΗΠΑ και την παροχή ασφαλούς καταφυγίου σε αυτούς αμέσως μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου φέρνει στο φως ογκώδης έκθεση του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Καταγράφονται ακόμη και οι προσπάθειες για να εντοπιστούν και όσοι ζούσαν με πλαστή ταυτότητα.
Η έκθεση, που αποκάλυψαν οι New York Times, είχε συνταχτεί το 2006 αλλά αποκαλύφτηκε μόλις τώρα. Κατά το υπουργείο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ και περιέχει αρκετά λάθη, αν δεν διευκρίνισε ποια είναι αυτά.
Μέρος της έκθεσης καλύπτει τις προσπάθειες ειδικού γραφείου το οποίο συστήθηκε το 1979 στο υπουργείο Δικαιοσύνης για τον εντοπισμό πρώην στελεχών του ναζιστικού καθεστώτος. Πάνω από 300 εντοπίστηκαν να ζουν στις ΗΠΑ και τους αφαιρέθηκε η ιθαγένεια ή τους εμποδίστηκε η είσοδος.

Πύρινο κύµα έκαψε τους κατοίκους της Ποµπηίας

Τα θύµατα της ηφαιστειακής έκρηξης στην Ποµπηία δεν πέθαναν από ασφυξίαλόγω της στάχτης, όπωςνόµιζαν µέχρι τώρα οι αρχαιολόγοι, αλλάαπό υπερβολική θερµότητα, που έφτασε µε αστραπιαία ταχύτητα από τον Βεζούβιο.
Σύµφωνα µε έρευνα του ηφαιστειολόγου Τζουσέπε Μαστρολορέντζο, οι στάσεις στις οποίες βρέθηκαν τα πτώµατα µαρτυρούν έναν ξαφνικό θάνατο τη στιγµή που κάθονταν, περπατούσαν ή εργάζονταν. Ο θάνατός τους προήλθε από το τέταρτο πυροκλαστικό κύµα της έκρηξης του 79 µ.Χ., κατά την οποία τεράστιες ποσότητες καυτών τοξικών αερίων και στάχτης κινήθηκαν αστραπιαία προς την Ποµπηία «πιάνοντας στον ύπνο» τους κατοίκους.

Ο αναλφαβητισμός έκανε τα σφαιρίδια προτιμότερα των ψηφοδελτίων

Μετά την επανάσταση του Οκτωβρίου 1862, μαζί με το πολίτευμα και την αλλαγή της δυναστείας είχαν ωριμάσει τα πράγματα και για αλλαγές στις εκλογές. Η τριαντάχρονη χρήση του ψηφοδελτίου είχε εδραιώσει την πεποίθηση ότι αυτός ο τρόπος ψηφοφορίας ήταν «καταλληλότερος εις τα ανεπτυγμένα έθνη, τα έχοντα ηθικήν καλυτέραν, σέβας προς τους νόμους και την δημοτικήν παιδείαν διακεχυμένην και εις το ευτελέστατον χωρίον» (απόσπασμα από γνωμάτευση νομομαθών για ενστάσεις κατά του κύρους των πρώτων εκλογών με σφαιρίδια). Το μέγιστο πρόβλημα ήταν οι αναλφάβητοι ψηφοφόροι.

Με τα ψηφοδέλτια, έλεγαν, ο καθένας μπορεί να ψηφίσει οποιονδήποτε, ενώ με το σφαιρίδιο μόνο τους επισήμως αναγνωρισμένους ως υποψήφιους.

Οι αγράμματοι ήταν αναγκασμένοι να δίνουν τα ψηφοδέλτιά τους και ν' αναγράφουν άλλοι στο λευκό χαρτί τα ονόματα των ψηφιζόμενων, έτσι «αυτοί μεν (οι αναλφάβητοι) έρριπτον εν τη κάλπη δι' ιδίας χειρός τα ψηφοδέλτια, αλλά κυρίως εψηφοφόρουν οι γράψαντες αυτά...». Σοβαρό επιχείρημα κατά των ψηφοδελτίων ήταν, όμως, κι άλλο: «Επειδή ο νόμος δεν υπεχρέου τους εκλογείς να γράψωσι τα ψηφοδέλτια εντός της αιθούσης, όργανα κομματαρχών, εκούσια ή μισθωτά, διωργανίζοντο εκτός, ήνοιγον γραφεία, είλκυον και έπειθον ή ηνάγκαζον τους εκλογείς να λαμβάνωσι παρ' αυτών ψηφοδέλτια έτοιμα...».

Οι δήμαρχοι που «βάφτισαν» δρόμους και πλατείες

Τη δική τους ιστορία έχουν τα ονόματα των οδών, τα οποία πολύ συχνά συνδέονται με τους εκάστοτε δημάρχους των πόλεων. Το όνομα του δημάρχου Κώστα Κοτζιά επικράτησε στην ομώνυμη πλατεία της Αθήνας, επισκιάζοντας κάθε άλλη επωνυμία.

Στην καρδιά της Αθήνας η πλατεία Κοτζιά μετονομάστηκε το 1975 σε πλατεία Εθνικής Αντίστασης. Κατά καιρούς ονομάστηκε, επίσης, πλατεία Λουδοβίκου και πλατεία Λαού. Επικράτησε το όνομα του δημάρχου Κώστα Κοτζιά (1934 - 1936, 1951), επισκιάζοντας κάθε άλλη προγενέστερη ή μεταγενέστερη επωνυμία.

Στον Πειραιά η οδός Ομηρίδη Σκυλίτση δεν άλλαξε οδοδείκτες εδώ και δεκαετίες. Επιμένει στο όνομα δύο ιστορικών δημάρχων του επινείου: του Πέτρου Ομηρίδη Σκυλίτση (1841 - 1845, 1848 - 1854) και του Δημοσθένη Ομηρίδη Σκυλίτση (1907 - 1914).

Το ίδιο σταθερή ως προς το όνομα παραμένει η οδός Ρετσίνα. Απαθανατίζει τον Θεόδωρο Ρετσίνα, δήμαρχο (1887 - 1895), βιομήχανο και από τους πρώτους οικιστές της πόλης. Στη Θεσσαλονίκη η πλατεία Μηνά Πατρικίου θυμίζει τον δήμαρχο, που το 1925 η εκλογή του ακυρώθηκε με ειδικό νόμο. Την ακύρωσε ο δικτάτορας Θεόδωρος Πάγκαλος, επειδή ο δήμαρχος είχε υποστηριχτεί από την Αριστερά.

Στην Πάτρα ελάχιστοι θα έχουν υπόψη τους ότι η κεντρική πλατεία Γεωργίου ονομαζόταν πριν από το 1863 πλατεία Καλαμογδάρτη. Εχει λησμονηθεί, επίσης, ότι τα Ψηλά Αλώνια λέγονταν πλατεία Μπενιζέλου Ρούφου.

Ο Ρούφος και ο Καλαμογδάρτης υπήρξαν ιστορικοί δήμαρχοι της πόλης. Ο δεύτερος μάλιστα διορίστηκε το 1863 και το 1866 πρωθυπουργός της χώρας.

Δέκα μεγάλες αρχαιολογικές ανασκαφές των τελευταίων ετών σε όλη την Ελλάδα

Η αρχαιολογία είναι η επιστήμη του παρελθόντος που βλέπει στο μέλλον.

Αναγκαστικά.

Τίποτε δεν αποκαλύπτεται μεμιάς. Οι ανασκαφές διαρκούν για χρόνια - ακόμη περισσότερο η μελέτη του υλικού - κάθε φορά μια νέα έρευνα μπορεί να προσθέσει, να αφαιρέσει κάτι ή να ανατρέψει ριζικά την αρχική εικόνα. Επειτα καθετί που έρχεται στο φως ζει μια νέα ζωή. Δεν είναι πια το δημόσιο κτίριο όπου οι άνθρωποι συγκεντρώνονταν για να λάβουν σημαντικές αποφάσεις για την πόλη τους ή ο χώρος ταφής όπου εναπέθεταν τους νεκρούς τους ούτε τα χρηστικά αντικείμενα που ήταν απαραίτητα στην καθημερινή τους ζωή. 

Ολα είναι πλέον μνημεία. Συνθέτουν τον μακρύ κατάλογο των θησαυρών της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και απαιτούν την ιδιαίτερη αντιμετώπιση που τους αρμόζει: προστασία, ανάδειξη, μελέτη. Γιατί μόνο μέσα από αυτή την επιστημονική διαδικασία οι πληρο φορίες που φέρουν τα πολύτιμα ευρή ματα δεν θα χαθούν αλλά θα αξιοποιη θούν στη γνώση του αρχαίου κόσμου αφού για πάντα θα ισχύει το αριστοτε λικό «ο άνθρωπος φύσει ορέγεσθαι του ειδέναι». Αν κάποιοι λοιπόν θεωρούν ότι όλα τα μεγάλα και σπουδαία της αρχαιότητας έχουν ανακαλυφθεί, απλώς κάνουν λάθος. Ασφαλώς η Ακρόπολη των Αθη νών είναι μία (και ουδέποτε ήταν κρυμμένη). Οι ανασκαφές όμως των τελευταίων ετών, στη Βόρεια Ελλάδα ιδίως, όπου η αρχαιολογική έρευνα είχε υστερήσει πολύ για να λάβει εν τέλει ώθηση μόνο μετά από τη σπουδαία ανακάλυψη του Μανόλη Ανδρόνικου στη Βεργίνα, αποκαλύπτουν όχι απλώς μνημεία αλλά την αρχαία ιστορία!

Ανατολίτες οι πρώτοι γεωργοί στην Ευρώπη

Η γεωργία στην Ευρώπη δεν έγινε γνωστή «από στόμα σε στόμα», όπως πιστευόταν μέχρι σήμερα αλλά εισήχθη από τους μετανάστες που κατέφτασαν από την Εγγύς και την Μέση Ανατολή, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Μέχρι σήμερα επικρατούσε η θεωρία ότι η γεωργία έφτασε στην Ευρώπη αρχικά ως ανατολική ιδέα που εφαρμόσθηκε από τους προϊστορικούς ανατολικο-ερυωπαίους κυνηγούς- συλλέκτες. Οι τελευταίοι, ζώντας από κοντά τους γεωργούς της Ανατολής αφομοίωσαν τις νέες πληροφορίες για την καλλιέργεια φυτών και τις μετέφεραν σιγά σιγά στα δυτικά.
Ωστόσο Αυστραλοί, Γερμανοί και Ρώσοι ερευνητές ήρθαν να αλλάξουν αυτήν την αντίληψη ύστερα από νέα έρευνα στην οποία αναλύθηκε το DNA από οστά ηλικίας 8.000 ετών που ανήκαν σε 22 αγρότες της πρώιμης νεολιθικής περιόδου και βρέθηκαν σε αρχαίο γερμανικό νεκροταφείο.

Η μάχη του Στάλινγκραντ

 Η συντριβή των Ναζί στην πόλη, το 1943, σηματοδότησε την αλλαγή ισορροπιών στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Βαϊου Καλογρηα*

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ξεχώρισε η πολεμική αναμέτρηση ανάμεσα στην εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία και τη Σοβιετική Ενωση. Η γερμανική επίθεση στις 22 Ιουνίου 1941 («Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα») εγκαινίασε την ιδεολογική φάση του πολέμου, αφού οι κεντρικοί στόχοι του Χίτλερ, όπως είχαν διατυπωθεί άλλωστε στο διαβόητο βιβλίο του «Μάιν Καμπφ» (Ο Αγών μου), ήταν η κατάκτηση του πολυπόθητου «ζωτικού χώρου» στην ανατολή (μέχρι τα Ουράλια και τον Καύκασο), η εξόντωση, ο ξεριζωμός ή η μετατροπή σε σκλάβων των «Σλάβων υπανθρώπων», η μαζική εγκατάσταση Γερμανών αγροτών στη χερσόνησο της Κριμαίας και τη νότια Ουκρανία και ο περιορισμός των «απολίτιστων ρωσικών μαζών» στην Ασία. Η στρατιωτική και πολιτική συντριβή του «διεφθαρμένου», υποτίθεται, σοβιετικού καθεστώτος θα εξανάγκαζε, σύμφωνα με τον Χίτλερ, τη Μεγάλη Βρετανία να συνθηκολογήσει και θα εξασφάλιζε τη μελλοντική, δίχως όρια, κυριαρχία της «γερμανικής φυλής» στη «γηραιά ήπειρο».
Ο αγώνας κατά του «εβραιομπολσεβικισμού», επομένως, θα διέφερε ριζικά από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις που είχε διεξαγάγει έως τότε η Βέρμαχτ στη Δυτική Ευρώπη και τα Βαλκάνια. Η διαταγή για την εκτέλεση των πολιτικών κομισαρίων του Κόκκινου Στρατού ήταν χαρακτηριστική. Η αποτυχία της κατάληψης της Μόσχας έκανε ωστόσο φανερό ότι η προφητεία του «Φύρερ» για συντριβή της Σοβιετικής Ενωσης πριν από τον χειμώνα δεν θα εκπληρωνόταν. Το φθινόπωρο του 1941 η Βέρμαχτ είχε κυριέψει μεγάλα τμήματα της Ουκρανίας (εκτός των άλλων και το Κίεβο), όμως οι Σοβιετικοί διέθεταν σημαντικές εφεδρείες και ο δριμύς ρωσικός χειμώνας έκανε απαγορευτική κάθε σκέψη για νέα γερμανική επίθεση - προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Το επόμενο έτος θα διεξαγόταν όμως μια από τις φονικότερες μάχες στην ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η οποία θα έκρινε σε αποφασιστικό βαθμό τη σύγκρουση μεταξύ δύο διαφορετικών κόσμων και θα αποκτούσε τεράστια συμβολική σημασία: η μάχη του Στάλινγκραντ.

Άσπενδος

Η άσπενδος ήταν μεσόγεια πόλη, που επικοινωνούσε με τη θάλασσα μέσω του –τότε πλωτού- ποταμού Ευρυμέδοντα. Σύμφωνα με τις πηγές, ιδρύθηκε από Έλληνες του Άργους, αλλά πριν από αυτούς ίσως την κατοικούσαν υπήκοοι κάποιου ηγεμόνα των Χετταίων. Στα μέσα του 6^ου αιώνα την πόλη κατέλαβαν οι Πέρσες, αλλά απελευθερώθηκε το 468 π.Χ. όταν ο Κίμων νίκησε τους Πέρσες στην ναυμαχία που έγινε έξω από το Δέλτα του Ευρυμέδοντα. Η Άσπενδος ως μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, αναπτύχθηκε γρήγορα, πλουτίζοντας από το εμπόριο αλατιού. Το 130 π.Χ. έγινε ρωμαϊκή και διατηρήθηκε ως αστικό κέντρο της περιοχής καθ΄ όλη τη διάρκεια της Βυζαντινής περιόδου.