Άνδρος: Παλαιόπολη

Η Παλαιόπολη ταυτίζεται με την αρχαία πόλη της Aνδρου και βρίσκεται στο μέσον περίπου της δυτικής πλευράς του ομώνυμου νησιού. Η πόλη κατελάμβανε τις απότομες πλαγιές που στεφανώνουν τη μικρή πεδιάδα στο μυχό του όρμου, όπου εντοπίζονται αρχαία λιμενικά κατάλοιπα.
H περιοχή κατοικήθηκε ήδη από την Προϊστορική περίοδο, ενώ η πόλη και κατ' επέκταση το νησί της Aνδρου, ήταν σε θέση να δημιουργήσει τέσσερις αποικίες στη Χαλκιδική, στη διάρκεια του 7ου αι. π.Χ. (Στάγειρα, Aκανθος, Aργιλος, Σάνη). Στα Κλασικά χρόνια αποτελούσε μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, ενώ στα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου συμμάχησε με τη Σπάρτη, για να επανέλθει μετά τη λήξη του στη ζώνη επιρροής των Αθηναίων. Στα Ελληνιστικά χρόνια (2ος αι. π.Χ.) περιήλθε στην εξουσία της Περγάμου.
Η πόλη εξακολούθησε να υπάρχει και να ακμάζει και στη Ρωμαϊκή και πρώιμη Βυζαντινή περίοδο, όπως δείχνουν τα διάσπαρτα τεχνουργήματα που έχουν περισυλλεγεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Παλαιόπολης και όπως αποδεικνύουν οι ανασκαφές που διεξάγει από το 1987 το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εγκαταλείφθηκε, τελικά, όπως και αρκετοί άλλοι οικισμοί των νησιών του Αιγαίου, γύρω στον 7ο αι. μ.Χ., εξαιτίας των αραβικών επιδρομών. Ο λιμένας βρίσκεται υπό διερεύνηση τα δύο τελευταία έτη (2006-2007), στα πλαίσια των δραστηριοτήτων του Πανεπιστημίου Αθηνών στην περιοχή σε συνεργασία με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ. Πρόκειται για γεωλογική αναγνωριστική έρευνα, τα αποτελέσματα της οποίας δεν έχουν ακόμα ανακοινωθεί.
Εν τούτοις, η αναφορά του λιμένα από το Σκύλακα (58) πιστοποιεί την ύπαρξή του από την Κλασική περίοδο (4ος αι.π.Χ.). Στο γεγονός συνηγορεί και το σχήμα του, το οποίο μπορεί να ταυτιστεί με "κλειστό λιμένα", εάν συνδυαστεί με τα τείχη της πόλης που φαίνεται να φτάνουν μέχρι την περιοχή γένεσης των λιμενοβραχιόνων (Εικ. 1). Είναι, όμως, απαραίτητη περαιτέρω έρευνα για να πιστοποιηθεί κατά πόσον τα κατάλοιπα μπορούν να χρονολογηθούν στην Κλασική περίοδο ή ανήκουν σε κάποια μεταγενέστερη φάση.
Πηγή: ΕΜΠ