Σαν βόμβα έτοιμη να εκραγεί

Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, σε όλα τα μήκη της Γης υπάρχουν ηφαιστειακοί κρατήρες που θα μπορούσαν να απειλήσουν την καθημερινότητα, ακόμα και τη ζωή μεγάλων πληθυσμών

Hταν Οκτώβριος του 2008, όταν Βρετανοί και Αμερικανοί ειδικοί διαπίστωναν στο πλαίσιο μιας σχετικής γεωλογικής έρευνας ότι ο μηχανισμός λειτουργίας ενός ηφαιστειακού «βιολογικού ρολογιού» είναι εξαιρετικά πιο πολύπλοκος απ’ ό,τι γνώριζε μέχρι τότε η επιστημονική κοινότητα.
Τα στοιχεία της εν λόγω έρευνας καθιστούσαν για πρώτη φορά απρόβλεπτη τη συμπεριφορά ενός ηφαιστείου και κατά συνέπεια το μέγεθος της καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει στην ανθρώπινη καθημερινότητα ένα αιφνίδιο «ξύπνημα».
Το πρόσφατο ξέσπασμα του ηφαιστείου στην Ισλανδία, το οποίο οδήγησε, μεταξύ άλλων, στην ταχύτατη εξάπλωση ενός πυκνού νέφους ηφαιστειακής τέφρας πάνω από την Ευρώπη, είχε ως αποτέλεσμα να παραλύσουν «εν μιά νυκτί» για πολλές μέρες τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά δίκτυα εναέριας κυκλοφορίας, καθιστώντας παράλληλα αδύνατες τις υπερατλαντικές πτήσεις.
Ο τρόμος και ο πανικός που προκάλεσε στη γηραιά ήπειρο η ηφαιστειακή έκρηξη στην Ισλανδία ήρθε να επιβεβαιώσει τις επιστημονικές ανησυχίες, αποτελώντας παράλληλα μια πρόδηλη υπενθύμιση για τις ισχυρότατες και συχνά θανατηφόρες δυνάμεις που «ασφυκτιούν» κάτω από την επιφάνεια των μεγαλύτερων ηφαιστείων του πλανήτη μας.
Χαρακτηριστικό είναι ότι τα μεγαλύτερα εξ αυτών έχουν συχνά ξυπνήσει? στραβά τα τελευταία χρόνια και δη στις αρχές του περασμένου έτους, σημαίνοντας συναγερμό στην επιστημονική κοινότητα για το απρόβλεπτο μέλλον των ενεργειακών τους δραστηριοτήτων.
Πρόκειται κυρίως για ηφαίστεια που βρίσκονται στα εδάφη των ΗΠΑ, της Χιλής, της Κολομβίας και της Ινδονησίας.

Περισσότερο από το 75% των ηφαιστείων του πλανήτη συναντάται εντός του επονομαζόμενου «Δακτυλίου του Πυρός», μιας ζώνης σε σχήμα πετάλου που «κυκλώνει» τη Νότια Αμερική, την Αλάσκα, την Ιαπωνία και εκτείνεται έως τη Νέα Ζηλανδία.
Το «υγρό πυρ»
Η πλειονότητα των ηφαιστείων βρίσκεται στα όρια τεκτονικών πλακών, οι οποίες μετακινούνται αργά πάνω από την ασθενόσφαιρα, ήτοι τη ζώνη της γήινης σφαίρας που περιλαμβάνεται μεταξύ του στερεού φλοιού, γνωστού ως λιθόσφαιρας και του μανδύα αυτής σε βάθος εκατοντάδων χιλιομέτρων.
Βάσει των στοιχείων της έρευνας που δημοσιεύτηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση «Science», καίτοι φαινομενικά ένα ηφαίστειο δραστηριοποιείται σπάνια, στην πραγματικότητα η παραγωγή του μάγματος στο εσωτερικό της γης είναι αδιάλειπτη.
Το «πιεσμένο» υγρό πυρ καταλαμβάνει σε πρώτη φάση τον χώρο του μεγαλύτερου βαθέος θαλάμου και εν συνεχεία αναρριχάται στον πιο επιφανειακό μικρότερο θάλαμο, απ’ όπου και θα αναζητήσει κάποια στιγμή, εκτινασσόμενο, την έξοδο?
Ιταλική απειλή: Η υποβρύχια βόμβα «Μαρσίλι»
Ο ιταλικός Νότος απειλείται από την υποβρύχια βόμβα, ονόματι «Μαρσίλι». Πρόκειται για το ομώνυμο υποθαλάσσιο ηφαίστειο και ένα εκ των μεγαλύτερων στο είδος του στη γηραιά ήπειρο. Ιταλοί γεωλόγοι προειδοποίησαν στις αρχές Απριλίου ότι οι ακτές της Νότιας Ιταλίας αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο από την πρόκληση τεράστιων παλιρροϊκών κυμάτων σε περίπτωση υποχώρησης, λόγω έκρηξης, των «εύθραυστων τοιχωμάτων» του Μαρσίλι.
Το ύψους 3.000 μ. ηφαίστειο βρίσκεται ΒΔ της Σικελίας και 150 χλμ. ΝΔ της Νάπολης, σε σχετικά μικρή απόσταση από τα 3 ενεργά αδελφάκια» του: την Αίτνα, το Στρόμπολι και τον Βεζούβιο. Ειδικοί εκτιμούν ότι εάν σημειωνόταν σήμερα μια έκρηξη παρόμοιας ισχύος με εκείνη του 79 μ.Χ. που «εξαφάνισε» 3 πόλεις από τον χάρτη, μεταξύ των οποίων την Πομπηία, θα ετίθετο εν αμφιβόλω η επιβίωση πέντε εκατ. ανθρώπων?
Σε «κλοιό» ΛΑΒΑΣ: Στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται το 11% των ενεργών
Σύμφωνα με ερευνητές, περισσότερο από το 30% του πληθυσμού της Γης ζει σε εξαιρετικά επικίνδυνες ηφαιστειογενείς περιοχές. Εάν η συχνή σεισμικότητα πέριξ του Εθνικού Πάρκου Γιελουστόουν εξακολουθήσει να εντείνεται τα επόμενα χρόνια, όπως επισημάνθηκε από τους ειδικούς προ τετραμήνου, ο εύθραυστος κρατήρας θα μπορούσε να καταρρεύσει, ανοίγοντας διέξοδο στο «πιεσμένο» μάγμα.
Η έκρηξη που θα ακολουθούσε με την εκτόξευση τέφρας και διαφόρων βλαβερών σωματιδίων θα απειλούσε με καταστροφή τόσο τις καλλιέργειες όσο και την ανθρώπινη υγεία μέχρι και τη Νέα Υόρκη? Οι επιστήμονες, μάλιστα, δεν αποκλείουν σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο τη μείωση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας ακόμα και κατά 10 βαθμούς -στο βόρειο ημισφαίριο κατά 12- με ελάχιστη χρονική διάρκεια διατήρησής της σε αυτά τα επίπεδα τα 6 έως 10 χρόνια? Χαρακτηριστικό είναι ότι το 11% των ενεργών ηφαιστείων στον κόσμο βρίσκονται στις ΗΠΑ - πολλά εξ αυτών κάτω από ενεργά δίκτυα εναέριας κυκλοφορίας, με το «Μάουντ Ραϊνιέρ» στην πολιτεία της Ουάσιγκτον να θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα. Το μεγαλύτερο ενεργό ηφαίστειο στον κόσμο είναι το Μαούνα Λόα στη Χαβάη.
Αιφνίδια «αφύπνιση»
Εκπρόσωποι του αρμόδιου γεωλογικού φορέα φρόντισαν τον τελευταίο καιρό να κάνουν αυτοψίες σε όλα τα ύποπτα για αιφνίδια «αφύπνιση» ηφαίστεια της Χιλής. Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσαν τα «ξυπνήματα» στις αρχές Απριλίου του ηφαιστείου Λάιμα στη Χιλή και του Ριντάουτ στην Αλάσκα στα τέλη Μαρτίου.
Εκατομμύρια κάτοικοι των ΗΠΑ και εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες χωρών που διαθέτουν ηφαιστειογενείς περιοχές ζουν καθημερινά με την απειλητική παρουσία ενός ηφαιστείου πλησίον τους.
Το ενδεχόμενο «ξυπνήματος» ενός εξ αυτών μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες στη χλωρίδα, την πανίδα, τις υποδομές, την ανθρώπινη υγεία και να προκαλέσει, όπως κατέδειξε το πρόσφατο περιστατικό στην Ισλανδία, το απόλυτο εναέριο κυκλοφοριακό χάος, με ανυπολόγιστες οικονομικές και όχι μόνο συνέπειες.
Το ηφαίστειο Σουφριέρ Χιλς στη νήσο Μονσερά της Καραϊβικής αποτελεί επίσης μια «κοιμώμενη» ωρολογιακή βόμβα. Από το 1995 έως σήμερα έχουν καταγραφεί αλλεπάλληλες εκρήξεις, με αποτέλεσμα να προκληθούν εκτεταμένες υλικές ζημιές και να μειωθεί κατά τα 2/3 ο πληθυσμός της νήσου.
Πηγή: Έθνος (Ανδρέας Κατσούλης)