Το νέο σχολείο της μεταρρύθμισης στην Κύπρο

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση είτε ξεκινάει από τα κάτω είτε αποτελεί πρωτοβουλία του πολιτικού παράγοντα, παίρνει τη μορφή μιας αλλαγής που επιβάλλεται ηθικά και νομικά

Σωτήρης Χαραλάμπους
Πρόεδρος ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ

Το νέο σχολείο που προκύπτει μέσα από τις διαδικασίες της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης είναι προϊόν μακράς και επίπονης εργασίας με όλους τους εμπλεκόμενους εκπαιδευτικούς, αλλά και ευρύτερα, κοινωνικούς φορείς.
Η δημιουργία ενός σύγχρονου προοδευτικού σχολείου που θα προάγει την κριτική σκέψη και ταυτόχρονα θα προικίζει τα παιδιά με δεξιότητες και εφόδια τέτοια, που θα τα βοηθά να εντάσσονται στην κοινωνία, ενώ ταυτόχρονα θα μπορούν να ερμηνεύουν τα κοινωνικά φαινόμενα και να παρεμβαίνουν για να τα΄ αλλάξουν, για να κάνουν τον κόσμο καλύτερο, αποτελεί το όραμα ενός ολόκληρου λαού.
Η δημιουργία του νέου σχολείου προϋποθέτει την αναμόρφωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων, τα οποία έχουν ήδη σχεδιαστεί από την επιτροπή Αναλυτικών και τέθηκαν ενώπιον των εκπαιδευτικών οργανώσεων και των υπολοίπων εμπλεκομένων, καθώς και της επιτροπής Παιδείας της Βουλής, με σκοπό τη μελέτη και τελικά σχόλια - παρατηρήσεις. Πιστεύουμε ότι τα νέα αναλυτικά έχουν προσανατολιστεί προς το σκοπό του νέου σχολείου που θα συμβάλει στην κοινωνική διαπαιδαγώγηση και στην καλλιέργεια δημιουργικής προσωπικότητας.
Τα νέα αναλυτικά προγράμματα
Με τα νέα αναλυτικά προγράμματα το σχολείο θέτει τις απαραίτητες επιστημονικές βάσεις για ν΄ αποκτήσουν όλοι οι νέοι γενική επιστημονική θεώρηση της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας πάνω στην οποία θα υιοθετήσουν στάσεις ζωής και θα αντιλαμβάνονται τον κόσμο. Θα κατέχουν τις βασικές γνώσεις για να προσεγγίσουν επιστημονικά τη ζωή τους. Και ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες τάξεις, θα μπορεί το σχολείο να συγκεντρώνει την προσοχή του σε κείνα τα στοιχεία που είναι απαραίτητα, για να διαμορφώσει σταδιακά ο νέος προσωπικότητα ικανή για κριτική σκέψη και κοινωνική πράξη.

Το νέο σχολείο λοιπόν, σίγουρα δεν είναι:
***σχολείο μόνο των γνώσεων.
***Το υφιστάμενο σχολείο παραλλαγμένο.

Με την ίδια σιγουριά πάλι μπορούμε να πούμε ότι είναι:
*-*σχολείο που αποσκοπεί στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του νέου ανθρώπου.
*-*Ένα σχολείο με προοπτική στο μέλλον.
*-*Ένα σχολείο που θα μπορεί ν΄ αναπτύξει σφαιρικά και τις τρεις πλευρές του ανθρώπινου ψυχισμού: τη γνωστική, τη συναισθηματική και τη βουλητική.
Μέσα από την πρόταση της επιτροπής των Αναλυτικών Προγραμμάτων, το σχολείο θα μπορεί να συγκεντρώνεται στον κύριο σκοπό της βασικής εκπαίδευσης, τη διάπλαση της προσωπικότητας. Ταυτόχρονα μέσα από τα νέα προγράμματα θα απαλειφθούν οι επικαλύψεις που υπάρχουν από μάθημα σε μάθημα και από βαθμίδα σε βαθμίδα, οι οποίες δεν αποτελούν μόνο άδικη σπατάλη δυνάμεων αλλά και ανασταλτικό παράγοντα για τη δημιουργικότητα του νέου ανθρώπου. Το πρόβλημα δεν είναι απλά ν΄ αποκτήσει συνέχεια η διδασκαλία του κάθε αντικειμένου από τάξη σε τάξη, αλλά να υπάρξει σύνθεση στη διδακτική των διαφόρων επιστημονικών κλάδων και μαθημάτων, ώστε το κάθε μάθημα να συγκεντρωθεί σε κείνα τα στοιχεία που συμβάλλουν δημιουργικά στη διάπλαση της προσωπικότητας. Έτσι, από τη μια θα αυξάνεται η συμβολή του κάθε μαθήματος στην ποιότητα του όλου προγράμματος και από την άλλη θα δημιουργείται η ανάγκη για συνεργασία των εκπαιδευτικών όλων των ειδικοτήτων. Με αυτό τον τρόπο θα πάψουν τα σχολικά μαθήματα να λειτουργούν αυτόνομα, ενώ παράλληλα θα μπουν σε μια πορεία συνεχούς ανανέωσης και επέκτασης.
Ταυτόχρονα είναι ανοιχτό μπροστά μας και συζητείται η ενοποίηση του Γενικού λυκείου και των Τεχνικών Σχολών, όπου προτείνονται δεκατέσσερα κοινά προγράμματα σπουδών, τα οποία καλύπτουν όλο το φάσμα του γνωστικού πεδίου. Η ενοποίηση ήταν μια ανάγκη και πάγιο αίτημα της κοινωνίας που δεν σημαίνει απλή επέκταση της διάρκειας της υποχρεωτικής εκπαίδευσης με τεχνητή παράθεση ή συγκόλληση των υπαρχόντων δομών (Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο, Τεχνική Σχολή), αλλά ουσιαστική διεύρυνση της γενικής παιδείας μέσα από ολόπλευρη μόρφωση και έμπρακτη κοινωνική διαπαιδαγώγηση.

Το περιεχόμενο της εκπαίδευσης
Το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, παρά το γεγονός ότι έμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα αναλλοίωτο, είναι το μόνο πεδίο που έχει συγκρότηση και διάρθρωση, ανεξάρτητα αν τη θεωρούμε σωστή ή όχι, έχει ανάγκη κατά τη γνώμη μας από ριζική αναδιοργάνωση. Η απλή συσσώρευση της γνώσης, και η μη μετατροπή της σε δύναμη δημιουργική, οδήγησε σε αδιέξοδα. Η κατά καιρούς προσθαφαίρεση ύλης και κάποιες σπασμωδικές και αποσπασματικές προσπάθειες για αλλαγές δεν έφεραν ουσιαστικά αποτελέσματα. Δεν έγινε κατορθωτό ν΄ αναδειχθεί η ενοποιητική εκείνη δύναμη του κοινωνικού ανθρώπου αλλά, εντέλει, ούτε και τα προβλήματά του.
Από τη μέχρι τώρα πραχτική εμπειρία η πρόταση για ένα τύπο σχολείου σκόνταφτε στην έλλειψη πολιτικής βούλησης. Όταν μιλάμε για Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση, φανταζόμαστε, κάτω από την πραχτική της θεσμοθέτησης, μια σειρά αλλαγές που οδηγούν τις πιο πολλές φορές σε ανατροπές της σχολικής πραγματικότητας.
Ίσως όμως αυτό να μην είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα μόνο δικό μας, μπορεί να ισχύει στην εκπαιδευτική ζωή κάθε χώρας. Πάντως η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση είτε ξεκινάει από τα κάτω είτε αποτελεί πρωτοβουλία του πολιτικού παράγοντα, παίρνει τη μορφή μιας αλλαγής που επιβάλλεται ηθικά και νομικά.
Η μεταρρύθμιση λοιπόν, όταν προκύπτει ανεξάρτητα από τις ειδικές συνθήκες που την επιβάλλουν και τη μορφή που παίρνει, είναι ένα κοινωνικό γεγονός και μια πολιτική πράξη που η στάθμιση της πρέπει να γίνει με το ποια προβλήματα αντιμετωπίζει και ποια συμφέροντα υπηρετεί.

Πηγή: Πολίτης