Αιχμή του δόρατος της διαμαρτυρίας των φοιτητών στα γερμανικά πανεπιστήμια ήταν η εισαγωγή διδάκτρων, εκεί δηλαδή όπου η φοίτηση ανέκαθεν ήταν δωρεάν. Σήμερα, οι φοιτητές καταβάλλουν στα περισσότερα κρατίδια περίπου 500 ευρώ το ακαδημαϊκό εξάμηνο (που απέχει ακόμα πολύ από τα δίδακτρα σε Μ. Βρετανία και ΗΠΑ). Οι φοιτητές καταγγέλλουν ότι δεν είναι σαφής ο τρόπος αξιοποίησης των χρημάτων τους: «κανείς δεν ξέρει πού έχουν πάει αυτά τα λεφτά», είπαν Γερμανοί φοιτητές στην «Κ». Στο μεταξύ, τα τελευταία 10 χρόνια τα γερμανικά πανεπιστήμια σταδιακά μετέτρεψαν τα 5ετή Magister και Diplom στο 3ετές Bachelor.«Το πανεπιστήμιο θυμίζει πλέον σχολείο: απαιτεί καθημερινή παρουσία και παρακολούθηση για τρία συναπτά έτη», τονίζει στην «Κ» ο κ. Peter Pfaff, Γερμανός δημοσιογράφος που καλύπτει την πορεία του φοιτητικού κινήματος στο Μόναχο, παρακολουθώντας καθημερινά τις συζητήσεις που πραγματοποιούνταν στο υπό κατάληψη Audimax στο Ludwig - Maximilians - Universitaet Muenchen (LMU). «Η συνθήκη της Μπολόνια ευαγγελιζόταν ένα ευέλικτο σύστημα, το οποίο θα ευνοούσε τη μετακίνηση των φοιτητών και μετέπειτα των εργαζομένων στα κράτη-μέλη της Ε. Ε.», επισημαίνει ο κ. Pfaff, «τελικά, όμως, το εκπαιδευτικό σύστημα έγινε από κάθε άποψη άκαμπτο και το όραμα του ενιαίου ευρωπαϊκού πανεπιστημίου εξωπραγματικό. Οι φοιτητές δεν μπορούν να αλλάξουν όχι μόνο χώρα σπουδών, αλλά ούτε καν πόλη, αφού τα προγράμματα σπουδών απέχουν πολύ ακόμα και σε ιδρύματα της ίδιας χώρας. Στην πραγματικότητα, οι σπουδαστές επιδίδονται σε μια “κούρσα” στη διάρκεια της οποίας η εμπειρία του εξωτερικού φαντάζει πολυτέλεια».
Στενεύουν τα περιθώρια
Στην κεντρική Ευρώπη οι ρυθμοί απογαλακτισμού είναι διαφορετικοί: οι νέοι έτειναν να ανεξαρτητοποιούνται νωρίς - με την ενηλικίωση ξεκινούν να μένουν ξεχωριστά από την οικογένειά τους, ενώ ακόμα και οι γόνοι εύπορων οικογενειών εργάζονται και σπουδάζουν παράλληλα. «Ετσι είναι η δική μας νοοτροπία», λέει στην «Κ» ο κ. Pfaff, «ή μάλλον έτσι ήταν. Δυστυχώς, όμως, σπουδές Bachelor και εργασία (ακόμα και ημιαπασχόληση) δεν μπορούν πλέον να συνδυαστούν». Τα περιθώρια, επομένως, στενεύουν για τους Γερμανούς φοιτητές: τα έξοδα αυξάνονται με τα δίδακτρα και η δυνατότητα εργασίας φαντάζει πλέον απατηλή, ενώ το κόστος ζωής ανεβαίνει συνεχώς στις μεγάλες πόλεις. Ετσι, για ένα μεγάλο ποσοστό της γερμανικής κοινωνίας οι σπουδές μετατρέπονται σταδιακά σε ένα «άπιαστο όνειρο», όπως επισημαίνει και ένα κεντρικό σύνθημα της φετινής φοιτητικής εξέγερσης «Πλούσιοι γονείς για όλους» (Reiche Eltern fuer Alle).
«Η γερμανική οικογένεια -εν αντιθέσει με την ελληνική- κατά κανόνα δεν στηρίζει οικονομικά τον φοιτητή, ο οποίος χρειάζεται πλέον τουλάχιστον 1.000 ευρώ μηνιαίως για να ζει αξιοπρεπώς», σχολιάζει στην «Κ» η κ. Μαριλίζα Μητσού, καθηγήτρια στην έδρα Νεοελληνικών Σπουδών στο LMU. Ενα ακόμα ακανθώδες ζήτημα είναι η πρακτική άσκηση, η οποία είναι πολύ διαδεδομένη στη διάρκεια των σπουδών, στις διακοπές, αλλά και μετά το πτυχίο. Παρ’ όλο που συχνά πρόκειται για κανονική 8ωρη εργασία, οι ασκούμενοι δουλεύουν αμισθί. «Ταυτόχρονα και δεδομένης της κρίσης οι νέες θέσεις εργασίας μειώνονται κατά πολύ, ενώ στην αγορά εργασίας ο τίτλος του Bachelor δεν έχει πλήρως κατοχυρωθεί, με συνέπεια πολλοί εργοδότες να προτιμούν τους αποφοίτους του προηγούμενου συστήματος», προσθέτει ο κ. Pfaff.
Διακόπτουν οριστικά
«Παλαιότερα, το πρόβλημα ήταν οι αιώνιοι φοιτητές, καθώς και η εγκατάλειψη των σπουδών από μερίδα αυτών», αναφέρει ο καθηγητής σε πανεπιστήμιο του Βερολίνου κ. Μιλτ. Πεχλιβάνος και «η μεταρρύθμιση στόχευσε στη συρρίκνωση του φαινομένου, καθώς το νέο σύστημα διαμόρφωνε ένα υπερεντατικό χρονοδιάγραμμα σπουδών. Σήμερα, όμως, πολλοί φοιτητές διακόπτουν τη φοίτησή τους στο πανεπιστήμιο και αυτό είναι οριστικό, δεδομένων των αυστηρών κανονισμών του Bachelor». Η μετάβαση από το ένα σύστημα στο άλλο έγινε μάλλον «μηχανικά». «Ουσιαστικά, τα μαθήματα και οι εξετάσεις από το 5ετές πρόγραμμα κόπηκαν και ράφτηκαν στο πατρόν του Bachelor». Η προσαρμογή ταυτόχρονα έγινε χωρίς να ληφθεί υπόψη η γερμανική νοοτροπία. Στην Αμερική, ένα ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα είναι εφικτό, στην Ευρώπη όχι. «Για να ευδοκιμήσει το Bachelor πρέπει να καθιερωθούν οι υποτροφίες, όπως συμβαίνει στην Αγγλία», παρατηρεί ο κ. Πεχλιβάνος, «ωστόσο, η προοπτική αυτή ξενίζει τους φοιτητές. Κατά τη γνώμη μου, οι ιθύνοντες θα προτιμήσουν να δώσουν παράταση χρόνου στους φοιτητές παρά οικονομική ενίσχυση».
Εμειναν στα χαρτιά
Τα αιτήματα των φοιτητών συμμερίζονται εν πολλοίς και οι καθηγητές τους. «Η Μπολόνια φόρεσε έναν στενό γραφειοκρατικό κορσέ στα γερμανικά πανεπιστήμια», λέει ο κ. Πεχλιβάνος, και «τα υποτιθέμενα πλεονεκτήματα της εν λόγω μεταρρύθμισης τελικά έμειναν στα χαρτιά». «Στα περισσότερα σημεία συμφωνώ με τους φοιτητές», υπογραμμίζει στην «Κ» ο κ. Christian Begemann, καθηγητής Γερμανικής Φιλολογίας στο LMU του Μονάχου, «τα “νέα” πτυχία πάσχουν από παιδικές “ασθένειες” που καλούμαστε να καταπολεμήσουμε». Ας μην υπεραισιοδοξούμε, όμως. «Η πλήρης κατάργηση των διδάκτρων είναι κατά τη γνώμη μου αδύνατη τη δεδομένη στιγμή - το πανεπιστήμιο χρειάζεται επειγόντως αυτά τα χρήματα, ενώ το ύψος των διδάκτρων κινείται ακόμα σε λογικά πλαίσια».
Την τελευταία δεκαετία υπήρξαν αντιδράσεις στη Γερμανία για τις επερχόμενες περικοπές στην Παιδεία. «Τα γερμανικά πανεπιστήμια, σε αντίθεση με τα ελληνικά, έχουν οικονομική αυτοτέλεια, χρηματοδοτούμενα από το κρατίδιο στο οποίο ανήκουν. Η πρυτανεία μοιράζει αναλόγως τα κονδύλια», εξηγεί ο καθηγητής νεοελληνικών σπουδών κ. Πεχλιβάνος και «από το 2000 επικράτησε ο νόμος της “προσφοράς και της ζήτησης” και προωθήθηκαν οι προσαρμοσμένες στην αγορά σπουδές, δηλαδή οι θετικές επιστήμες, εις βάρος των θεωρητικών». Το θέμα των διδάκτρων βρίσκεται υψηλά στην πολιτική ατζέντα. «Στο κρατίδιο του Βερολίνου, που κυβερνάται από Σοσιαλοδημοκράτες και Αριστερούς, δεν υπάρχουν δίδακτρα. Το ίδιο ισχύει και στο Αμβούργο, που έχει κυβέρνηση συνασπισμού Πρασίνων και Σοσιαλδημοκρατών. Είναι άλλωστε ενδεικτικό, ότι ο όρος των πρώτων για να συνεργαστούν ήταν η κατάργηση των διδάκτρων». Η γερμανική κοινωνία στο σύνολό της τα τελευταία χρόνια «νιώθει» ότι κάτι δεν πάει καλά με την Παιδεία: ο Σύλλογος Καθηγητών της Γερμανίας (που είναι πολιτικά αυτόνομος) ζητεί περαιτέρω μεταρρύθμιση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ πληθαίνουν σχετικά άρθρα στον γερμανικό Τύπο.
Πηγή: Καθημερινή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου